آموزش و پرورش ، ارزشيابي توصيفي و شكاف ديجيتالي

متاسفانه ويژگي مسلط آموزش و پرورش كشور ما شتاب در كنار رخوت است. يعني اول هول مي شويم و بعدا سست. در حاليكه هرچيزي را در جاي خود و به موقع مطرح كردن و با جديت دنبال كردن امري معقول و متعهدانه است. پس اصلاحات در آموزش و پرورش نيازمند تعقل و تعهد است.

جين هيلي يكي از صاحب نظران و نويسندگان در زمينه آموزش است كه از ابتداي پيدايش رايانه ها در كلاس ها، در زمينه فناوري اطلاعاتي پيشرو بوده است. اما نظريات و عقايد وي در طي ۲۰ سال گذشته از حمايت متعصبانه تا انتقاد آگاهانه تغيير كرده است. وي در آخرين كتابش به نام «شكست در ارتباط: چگونگي تأثير مثبت يا منفي رايانه ها بر ذهن كودكان» با استدلال مي گويد:« به رغم تصور بعضي از افراد فناوري نوشدارويي براي مشكلات آموزش نيست.» هيلي به بررسي نقاط قوت و ضعف كاربرد رايانه مي پردازد و هشدار مي دهد. محصولاتي با تكنولوژي برتر صرف نظر از ميزان پيشرفته بودن قادر به جايگزيني معلمان خوب، كلاس هاي كم جمعيت، برنامه درسي چالش انگيز نخواهد بود.

هيلي درباره مزايا و زيان هاي فناوري آموزشي، چگونگي تاثيرپذيري دانش آموزان از رايانه ها در مراحل مختلف رشد و اينكه چرا لازم است معلمان مسئوليت استفاده از فناوري را در فعاليت هاي كلاسي خود بر عهده گيرند، با مجله Educational Leadership مصاحبه اي انجام داده است كه ترجمه آن در روزنامه همشهري 25 آذر 1382 صفحه 10 منتشر شده است.

در بخشي از اين مصاحبه در پاسخ به اين سئوال كه چه سني براي كار با رايانه مناسب است گفته است:
اين پرسش مهمي است. آنچه براي يك نوجوان ۱۵ ساله مناسب است. في نفسه براي كودك ۵ ساله مناسب نيست. همه معلمان و مربيان پرورشي به اين نكته واقفند. اما صنعت رايانه اين مسئله را در سيل آگهي هاي تبليغاتي خود ناديده گرفته است. من شخصاً يك تغيير ۱۸۰ درجه اي از موضع اوليه خود در ۲۰ سال پيش دارم كه به محض تهيه پول، هر آنچه توانستم كودكستان خود را به انواع رايانه ها تجهيز كردم. در حال حاضر معتقدم كودكان كمتر از ۷ سال، واقعاً نيازي به استفاده از رايانه ندارند.
ما بايد سرمايه خود را براي دانش آموزان بزرگتري صرف كنيم كه قادر به استفاده بهتر از رايانه بوده و از نظر زماني به بازار كار نزديك ترند. فكر تهيه رايانه براي يك كودك ۴ ساله به دليل «آماده كردن او براي آينده» بيهوده است. وقتي كه او بيست و يك ساله شود، رايانه ها به ابزاري كاملاً متفاوت تر از آنچه امروز با آن سروكار داريم تبديل شده اند. بدين ترتيب ما مجموعه اي از مهارتهاي غيرضروري و نامناسب را به او آموزش داده ايم. به طور مثال چه كسي مطمئن است كه تا ۱۰ يا حتي ۵ سال بعد، صفحه كليد يا ماوس به شكل امروزي آن وجود خواهد داشت يا خير؟
نكته اينجاست كه اين سالهاي اوليه براي پرورش زبان كودكان، مهارتهاي اجتماعي، انگيزه، دامنه توجه شنيداري (شنوايي)، مهارتهاي حل مسئله، خواندن و يادگيري فردي بسيار حياتي است. شكل گيري مفاهيم رياضي كاري سه بعدي است كه از طريق تصاوير دو بعدي بر روي صفحه نمايش انجام پذير نيست. به نظر من اگر والدين را ترغيب كنيم كه باور كنند قرار دادن كودك چهار يا پنج ساله در جلوي رايانه مفيد است. مشكل آفرين بوده ايم، مشكلي كه ممكن است حل آن در آينده دشوار باشد.
متن كامل اين مصاحبه را در اينجا بخوانيد.

گزارش طرح ارزشيابي توصيفي از مدرسه مسلم ابن عقيل تبريز


بسمه تعالي

به وزارت محترم آموزش و پرورش- دفتر ارزشيابي تحصيلي - جناب آقاي محقق معين
از دبستان مسلم بن عقيل – ناحيه يك تبريز
سلام عليكم
احتراما به استحضار عالي مي رساند كه طرح ارزشيابي توصيفي از ابتداي سال تحصيلي 83-82 همچنان در اين آموزشگاه با موفقيت ادامه دارد تجربياتي كه از سال گذشته به دست آمده امسال فعاليت ها را گسترده و تكميل نموده است در آغاز سالتحصيلي طرح در مراسم بازگشايي مدرسه مشروحا به اطلاع تمام اولياء محترم دانش آموزان رسيده و ايشان را جهت همكاري آماده نموده است . آموزگاران محترم مجري طرح با هماهنگي آموزشگاه اوليا را دعوت و در مورد پر كردن چك ليستها و كار با پورت فوليو (پوشه ي كار ) براي آن عزيزان تشريح و از آنها كمك خواسته شده است .
كارنامه هاي ارسالي به همكاران تحويل داده شده و هماهنگي هاي لازم جهت تكميل و اطلاع رساني به اوليا محترم انجام شده و بعد از امتحانات نوبت اول نتيجه كار تحويل خواهد شد. براي اينكه تغيير و تحولي در كارها مشاهده شود و نشانگر كيفي بودن كارها مشهود شود تمام كلاس هاي اين آموزشگاه به وايت برد مجهز شده تا از سنتهاي تكراري قديم به تكنولوژي جديد ارتقاء يافته شود و عينا كيفي و نو بودن كار عيان گردد. همچنين ديوارهاي كلاس ها يونيلت پوش شده و تمام كارهاي برجسته ي دانش آموزان در ارزشيابي توصيفي به آنها نصب و در معرض ديد قرار گرفته است . در نيمه دوم آذر ماه معاونت محترم آموزشي سازمان آموزش و پرورش حاج آقا نارهي و آقاي رضا زاده از آموزشگاه بازديد نموده و از نزديك طرح را مورد بررسي و مداقه قرار داده و از همكاران مجري طرح قدرداني نموده و خبر گردهمايي مجريان طرح را در استان آذربايجان شرقي در اوايل ديماه اطلاع دادند.
از اينكه در ارسال گزارش تعللي به علت درگذشت والده ي مكرمه اين حقير پيش آمد پوزش طلبيده و از خداوند متعال آرزوي موفقيت همه مجريان طرح را مسئلت مي نمايد.

دبستان مسلم بن عقيل ناحيه يك تبريز-طاهري
تاريخ: 28/9/82

ارزشيابي توصيفي در اينترنت

سلام يكي از بركات وبلاگ طرح ارزشيابي توصيفي آن است كه در فرايند توليد دانش در دنيا سهيم شده است!! ؟شما اگر در هريك از موتورهاي جستجو ي اينترنتي نظير گوگل به فارسي كليد واژه اي در حوزه علوم تربيتي مثلا:ارزشيابي ،ارزشيابي توصيفي،و امثال اينها را وارد كرده وكليد جستجو را كليك كنيد حتما تعدادي ركورد اطلاعاتي از وبلاگ ارزشيابي توصيفي ويا ساير وبلاگ هاي مرتبط در تاپ سرچ(20 ركورد اوليه) مي آورد.

من هر روز يكي دو بار اين جستجو ها را انجام مي دهم.اين كار براي من يك تفريح است واز ديدن ركوردهاي اطلاعاتي توليدي كيف مي كنم.ضمنا بعضا مطالبي جديد در باره ارزشيابي توصيفي نيز پيدا مي كنم . براي نمونه امروز در جستجوي نوبت دوم سه مطلب جديد يافتم.

يكي خبر مصاحبه دكترحسني درباره طرخ ارزشيابي توصيفي با ايرنا كه در روزنامه جمهوري اسلامي چهار شنبه 19/9/1382 چاپ شده است.متن خبر را در زير بخوانيد:

مدير گروه مطالعات دفتر ارزشيابي تحصيلي وزارت آموزش و پرورش اعلام كرد كه طرح ارزشيابي توصيفي با همكاري استادان دانشگاه تدوين شد.
« محمد حسني » ديروز به خبرگزاري جمهوري اسلامي گفت : اين طرح , با هدف به كارگيري مقياس طبقه اي مرتب شده به جاي مقياس فاصله اي صفرتا20 در دفتر ارزشيابي تحصيلي تدوين شده است .
وي افزود : در اجراي اين طرح , كارنامه توصيفي جديد به همراه ابزارهايي براي سنجش و ارزشيابي پيشرفت تحصيلي و تربيتي دانش آموزان متناسب با مقياس موردنظر ارايه مي شود.
حسني , فراهم كردن زمينه مناسب براي كاهش روحيه « بيست گرايي » و جايگزيني مقياسهاي كيفي به جاي نمره را از اهداف تدوين طرح ارزشيابي توصيفي ذكر كرد.
مدير گروه مطالعات دفتر ارزشيابي تحصيلي توضيح داد , ارزش و اقتدار نمره و كسب نمرات بالاتر و معدل بهتر در اغلب اوقات با اضطراب و فشار همراه است در حالي كه در دوره ابتدايي فشار بيروني والدين نيز اضافه مي شود.
وي افزود : براساس مصوبه شوراي عالي آموزش و پرورش , تبديل مقياس ارزشيابي كمي صفر تا20 به كيفي و تغيير در شيوه هاي ارزشيابي , در دستور كار اين دفتر قرار گرفته است .

دومين يافته امروز خبري است كه سايت سازمان آموزش وپرورش استان آذر بايجان شرقي از طريق اعلام كارشناسي سنجش و ارزشيابي تحصيلي و تربيتي دوره عمومي معاونت آموزش و پرورش عمومي سازمان مذكور در باره طرح ارزشيابي توصيفي منتشر كرده است.در اين خبر آمده است:

طرح آزمايشي ارزشيابي توصيفي پيشرفت تحصيلي در دويست مدرسه ابتدايي اجرا مي شود طرح آزمايشي « ارزشيابي توصيفي » امسال در 200 مدرسه دوره ابتدايي سراسر كشور اجرا مي شود كه دراستان آذربايجان شرقي نيز اين طرح در 8 كلاس پايه اول ابتدايي مدارس ذيل به اجرا در آمده است . 1 ـ ناحيه يك تبريز دبستان مسلم ابن عقيل دو كلاس اول پسرانه 2 ـ ناحيه سه تبريز دبستان استقلال دو كلاس اول دخترانه 3 ـ منطقه اهر دبستان شهيد هاشمي نژاد دو كلاس اول پسرانه 4 ـ منطقه مرند دبستان زهره 1 دو كلاس اول دخترانه اجراي اين طرح كه با تصويب شوراي عالي آموزش و پرورش صورت گرفته ، براي ارتقاء سطح دانش معلمان و مديران مدارس مجري , جزوات آموزشي و كتاب ارائه يا معرفي مي شود و براي معلمان برنامه هاي آموزشي و كارگاه آموزشي برپا خواهد شد . طرح آزمايشي ارزشيابي توصيفي به استناد مصوبه ششصد و هفتاد و نهمين جلسه شوراي عالي آموزش و پرورش با عنايت به رويكردهاي نوين در فرآيند ياددهي - يادگيري و شيوه هاي اثر بخش ارزشيابي ، جهت اجراي آزمايشي در دوره ابتدايي ابلاغ شده است و طبق ماده 8 دستورالعمل در سال تحصيلي 83-82 به صورت آزمايشي در تعداد محدودي از كلاس هاي پايه اول ابتدايي و در كليه از استانهاي كشور قابل اجرا خواهد بود . هدف از طرح مذكور به شرح ذيل مي باشد : 1 ـ ارزشيابي توصيفي و تشريح جريان پيشرفت تحصيلي و تربيتي ( تلاش و عملكرد ) دانش آموزان به منظور اصلاح روند ياددهي - يادگيري در كلاس درس . 2 ـ ارتقاء سطح بهداشت رواني از طريق كاهش نقش ارزشيابي پاياني و مقياس كمي ( 20 ـ 0 ) در سرنوشت تحصيلي و تربيتي دانش آموزان . 3 ـ توجه به حيطه هاي مختلف شخصيت دانش آموز در ابعاد عاطفي ، اجتماعي ، جسماني و سطوح بالاي حيطه شناختي.

سومين خبر مربوط به طرح ارزشيابي توصيفي را امروز در سخنان وزير آموزش وپرورش در آيين گشايش نشست وزيران آموزش و پرورش چهار كشور ايران ، پاكستان ، افغانستان ، و تركمنستان كه روز پنجشنبه 13 آذر 1382 در پاكستان بيان كرده است.در اين سخنان به طرح ارزشيابي توصيفي به عنوان يكي از دست آوردهاي جمهوري اسلامي ايران براي افزايش كيفيت آموزشي اشاره شده است. بخشي از خبر در زير آمده است.:

اسلام آباد ، ايرنا : 13آذر 1382 برابر با چهارم دسامبر 2003
"مرتضي حاجي " وزيرآموزش وپرورش كه دراسلام آباد پايتخت پاكستان به سرمي برد روز پنجشنبه گفت راهبرد كليدى جمهورى اسلامي ايران در زمينه آموزش و پرورش افزايش كيفيت و تبديل مدارس از محل تدريس و تحصيل به مكاني براى ارايه فرصت هاى يادگيرى و فراگيرى است .حاجي افزود : براى پيگيرى اين راهبرد، اصلاحات اساسي در برنامه درسي ،روشهاى آموزشي و امور پرورشي و بازتعريف مفاهيم بنيادى تعليم و تربيت آغاز شده است . وى كه در آيين گشايش نشست وزيران آموزش و پرورش چهار كشور ايران ،پاكستان ، افغانستان ، و تركمنستان سخن مي گفت ، افزود : جمهورى اسلامي ايران
طرحهايي نظير ساماندهي نظام فوق برنامه ، ترويج ارزشيابي هاى پيشرفت تحصيلي ،جايگزيني ارزشيابي هاى توصيفي و "فرآيند محور" بجاى ارزشيابي هاى نتيجه گرا و پاياني ، و بهره گيرى از فناوريهاى جديد اطلاعاتي و ارتباطي را در دستاجرا دارد .

متن كامل خبر ايرنا را اينجا بخوانيد.سايت سازمان آموزش وپرورش استان آذربايجان شرقي را نيز مي توانيد در اينجا ببينيد.

محمد حسن محقق معين
چهارشنبه 26 آذر 1382

گزارش عملكرد طرح ارزشيابي توصيفي در دبستان شهيد لطف حق در اردبيل


با عنايت پروردگار متعال مورخ 82.8.28 روز چهارشنبه باتفاق كارشناس آموزش ابتدايي سازمان و كارشناس آموزشي ابتدايي ناحيه يك اردبيل از دبستان شهيد احمد لطف حق 1 (شيفت پسرانه ) راس ساعت 9.15 قبل از ظهر بازديد بعمل آمد . اين آموزشگاه از نظر موقعيت جغرافيايي در حاشيه شهر قرار گرفته است و تعداد سه كلاس از كلاسهاي اول ابتدايي مجري طرح ارزشيابي توصيفي استان در اين مدرسه هستند . پس از حضور در دفتر مدرسه ، مدير آموزشگاه اقدامات انجام يافته در رابطه با تجهيز كلاسهاي اول ابتدايي به كمد بايگاني مخصوص براي پوشه هاي كار دانش آموزان و وسايل و لوازم مورد نياز معلمان كلاسهاي فوق را ارائه نمودند و سپس با هماهنگي و همراهي ايشان به ترتيب از نزديك به كلاسها مراجعه گرديد . ابتدا از كلاس آقاي پرويز فلاحتي شروع كرديم تعداد دانش آموزان اين كلاس 24 نفر مي باشند . كلاس از نظر فضاي فيزيكي و نور مناسب بوده و ميز و نيمكت ها معمولي كه بحالت نعلي شكل چينش شده بود . كلاس از نوع كلاسهاي آب جوشان ازشور و شوق وصف ناپذيري برخوردار بود كه در هنگام بازديد ، دانش آموزان مشغول فعاليت درس صفحه 39 بخوانيم (نشانه س) بودند و در اين راستا از دانش آموزان پرسشهايي در ارتباط با نشانه ها ، كلمات هم آغاز و هم پايان بصورت مشاركت گروهي انجام شد كه وضعيت آموزشي مطلوب و رضايت بخش مشاهده گرديد و بدنبال آن فعاليتها و برنامه هاي طرح آزمايشي ارزشيابي توصيفي را از معلم كلاس جويا شديم كه كليه فعاليتهاي انجام شده (چك ليست هاي تنظيم و تكميل شده براي هريك از مهارتها (اجتماعي ، جسماني ، عاطفي و ….) فعاليتهاي عملكردي دانش آموزان ، پوشه كار ، دفتر ثبت گزارش توصيفي معلم و ساير فعاليتها ملاحظه و بررسي گرديد كه طبق دستورالعمل از ابزارهاي ارزشيابي توصيفي استفاده گرديده در بعضي موارد نيز فرمهايي به ابتكار خودشان تهيه و در جمع آوري اطلاعات از آنها استفاده مي نمايند . نظر معلم كلاس را در مورد روند اجراي طرح خواستار شديم كه اظهار نمودند مشكل اجراي طرح وقت گير بودن آن است و علاوه بر زمان فعاليت كلاسي مجبور هستيم در خانه نيز يكسري از فعاليتها را انجام دهيم و براي فعاليت روز بعد تمهيد مقدمات داشته باشيم و اين گونه طرحها و فعاليتها نيازمند كار و تلاش مضاعفي را از طرف معلمان مي طلبد و مهمترين حالتي كه طرح دارد اين است كه بسياري از نشانه ها و نكاتي كه با تكميل كردن فرمها و چك ليست ها براي معلمان آشكارتر مي گردد و با تحت الشعاع قرار دادن بقيه جنبه هاي رشد انساني معلم را ملزم مي كند در اسرع وقت نسبت به درمان ، و رفع نارساييها اقدام مي نمايد .
از كلاس آقاي سيفعلي حيدري و آقاي محمد مردانه نيز به همين ترتيب بازديد بعمل آمد .
و در هر سه كلاس در جهت اجراي اين طرح تلاش مي كنند ولي تا بحال جلسه اختصاصي با اوليا مستقلا تشكيل نگرديده است فقط و فقط در جلسه انجمن اوليا و مربيان مدرسه نسبت به اجراي طرح آزمايشي اين طرح اشاره اي شده است و تا بحال بصورت موردي براي توجيه بيشتر و هماهنگي جلسه اي تشكيل نگرديده است و تصميم گرفته شده است بعد از ماه مبارك رمضان جلسات توجيهي مستمرا تشكيل شود و در صورت نياز از صاحب نظران نيز در اين رابطه استفاده گردد . دانش آموزان در هريك از كلاسها كاملا طبق تكميل آن چك ليست ها شناسايي شده اند و در چند مورد نيز بلحاظ داشتن مشكلات حاد عاطفي با استفاده از افراد خير كمكهايي صورت گرفته است .
آقاي محمد مردانه مجري طرح كلاس ديگر اظهار مي داشت من وقتي كه اين كلاس را با كلاسهاي قبلي خودم كه ارزشيابي بصورت فاصله اي دروس انجام مي گرفت و اين چنين با تكميل كردن اين چك ليستها خصوصيات و ويژگي هاي اجتماعي ، جسماني و عاطفي و ………… دانش آموزان مشخص و مورد توجه جدي قرار نمي گرفت و در آن فقط به يكي از جنبه هاي شخصيتي دانش آموزان يعني جنيه دانايي آنها مورد توجه قرار مي گرفت توجه مي شد و بقيه تحت الشعاع آن يك مورد بود ولي اين طرح خيلي وقت گير است و يكباره هم خارج شدن از مقياس كمي و وارد شدن به چهار چوب توصيفي مفيد فايده نخواهد بود و بنظر ما در اين تغييرات نه افراط و نه تفريط بلكه بايد حالت اعتدال را در پيش گرفت .


گزارش عملكرد طرح ارزشيابي توصيفي در دبستان حجاب سر عين


با عنايت پروردگار متعال مورخ 82.8.29 روزپنج شنبه باتفاق كارشناس آموزش ابتدايي سازمان ، كارشناس آموزشي منطقه سرعين و اقاي پرويز فلاحتي مجري طرح در آموزش و پرورش ناحيه يك اردبيل مقارن ساعت 8.30 صبح از دبستان حجاب سرعين بازديد بعمل آمد .كه در اين شيفت معاون آموزشگاه باتفاق آموزگاران مشغول انجام وظيفه بودند كه بعد از هماهنگي لازم به كلاس اول به آموزگاري خواهر سراچه گل با تعدا د دانش آموزان 20 نفر كه در يك كلاس كوچك اما با نشاط و دلچسب كه در و ديوار كلاس پر از فعاليتهاي دانش آموزان و كار عملي آنان و معلم مربوطه بود و در حال تمرين درس فارسي بخوانيم بودند رفتيم . از تعدادي دانش آموز از مطالب خوانده شده و نشانه ها پرسيده شد كه پاسخگويي متعلمان خوب و رضايتبخش بود زنگ مدرسه زده شد و دانش آموزان باتفاق به حياط رفتند و آموزگار كلاس به همراه همكاران در دفتر مدرسه در خصوص روند طرح ارزشيابي توصيفي و فعاليتها و اقدامات انجام يافته بحث و تبادل نظر گرديد و با توجه به اينكه آموزگار كلاس فوق دوره آموزشي و توجيهي را براي اجراي طرح نگذرانده است بخاطر اينكه آموزگار دوره ديده به ناحيه يك اردبيل منتقل شده مشاراليها جايگزين وي در اين آموزشگاه شده ولي چون مدير مدرسه در دوره توجيهي شركت كرده بود مقرر شده بود كه با هماهنگي يكديگر نسبت به اجراي طرح اقدام نمايند فلذا در اين راستا توضيحات و راهنمائيها و راهكارهاي لازم در تكميل چك ليست هاي مربوط به مهارتهاي اجتماعي ، عاطفي ، جسماني ، عملكرد دانش آموزان در دروس مختلف و …. ارائه گرديد و به منظور آگاهي اولياء دانش آموزان درخواست گرديد كه در زمينه ارزشيابي توصيفي و مضرات امتحان و نمره گرايي جلسه اي تشكيل و توضيحات لازم داده شود .

گزازش دوستانه همكاران طرح ارزشيابي توصيفي ازقم

سلام همان طور كه مي بينيد گزارش دبستان بشر دوست قم ساعت 11.30 در كامنت ارسال شده و يك پاسخ يراي آن 6 ساعت بعد داده شده است.منتظر گزارش همكاران ديگر از سطح كشور هستم.


11:30AM | Dec 14th 2003 دبستان دخترانه بشردوست- بهروزي

باسلامي گرم و سراسردوستي. محبت نگاه خود را با امواج انعكاس انديشه براي شما دست
اندركاران و طراحان انديشه ي ارزشيابي توصيفي از هواي متبرك قم ارسال مي نماييم.با گامي
استوار قدم برداشتيم تا وادي تازه متولدشده ي ارزشيابي را طي كنيم.انديشه ي نو در بلوغ رستن با دو صد مشكل و شادي را ديديم. كار در اين آموزشگاه را بايك برنامه ي مدون همراه با ظرافت و دقت در آن شروع نموديم كه شامل: پوشه ي كار- دفتر ثبت مشاهدات تدريجي- ظرفهاي مناسب جهت استفاده در هر گروه براي نگهداري مشاهدات و يادداشتهاي ضروري است.گر چه در اين راه با سنگلاخ روبرو شديم و لي باشهامت طي طريق كرديم و خواستار استعانت ايزد منان . پيرامون اجراي طرح كارنامه ي ميان نوبت از خدمت شما سوالي دارم. آيا اين كارنامه همانند ديگر پايه ها براي دانش آموزان تدوين وطراحي مي شود يا شيوه ي مناسب تري از كارنامه ي ارزشيابي مستمر وجود دارد ؟ آيا مي توان ازنمونه ي كارنامه ي ارزشيابي توصيفي پايان نوبت جهت آشنايي خانواده ها استفاده كرد؟ درپايان پيك خسته نباشيد خود را خدمت آقاي محقق معين ارسال مي نماييم .



5:15PM | Dec 14th 2003 محمد حسن محقق معين

سركار خانم بهروزي و ساير همكاران محترم در دبستان دخترانه بشر دوست قم

با سلام ودعاي خير از زحمات شما در اجراي طرح ارزشيابي توصيفي ممنونم.ضمنا هفته پژوهش را به شما معلمان پژوهنده تبريك مي گويم. پيام شما را منتشر خواهم كرد. اميدوارم همكاران محترم طرح ارزشيابي توصيفي در وزارت خانه پاسخ شما را بدهند تا فاصله در همين صفحه منتشر شود. ضمنا اولا كه خستگي در مرام ما نيست.ثانيا تا دوستان و همكاران عزيزي چون شما در خدمت شكوفه هاي نورسيده كشورمان هستيد اجازه خستگي نداريم.انشاءالله

گزارش عملكرد طرح ارزشيابي توصيفي در دبستان پروين اعتصامي شهرستان كوثر استان اردبيل


با ياد و نام خداي بزرگ مورخ 82.8.22 روز پنجشنبه اينجانب غفار نجاتخواه كارشناس مسئول سنجش و ارزشيابي تحصيلي و تربيتي دوره عمومي استان به اتفاق كارشناس آموزش ابتدايي سازمان ، كارشناس آموزشي منطقه و آقاي مردانه يكي از مجريان طرح در آموزش و پرورش ناحيه 1 اردبيل و عضو كميته برنامه ريزي و پشتيباني طرح در استان از دبستان پروين اعتصامي شهرستان كوثر بازديد شد كه پس از هماهنگي با مدير مدرسه به كلاس اول به آموزگاري خواهر اكرم سليمي مراجعه گرديد . تعداد دانش آموزان كلاس فوق 18 نفر مي باشد و فضاي فيزيكي كلاس از نظر نور و رنگ آميزي و ميز و نيمكت معمولي دانش آموزي خوب بود كه در موقع نياز با گذاشتن ميز و نيمكت ها بصورت روبروي هم براي فعاليت هاي گروهي استفاده مي شود . دانش آموزان مشغول انجام فعاليت هاي مربوط به درس فارسي بخوانيم بودند كه از تعدادي دانش آموز در رابطه با نشانه هاي خوانده شده و كلمات هم آغاز و هم پايان سئوالاتي شد و سپس كارهاي انجام گرفته در خصوص نحوه ارزشيابي از آموخته ها و فعاليتهاي دانش آموزان ملاحظه و بررسي گرديد كه از هر چهار ابزار ارزشيابي توصيفي در اين كلاس استفاده مي شود .
چك ليست ها به تعداد دانش آموزان تكثير و با دقت بصورت ماهانه تكميل شده بود . دفتر ثبت گزارش تهيه شده بود كه علاوه بر ثبت وضعيت هريك از دانش آموزان در دروس مختلف ، موارد برجسته روحي و رواني دانش آموزاني كه داراي موارد خاصي داشتند ثبت گرديده است .
براي هريك از دانش آموزان پوشه كار تهيه شده و كارهاي عملي و فعاليتهاي خارج از كلاس هم چنين فعاليتهاي گروهي آنها در آن نگهداري مي شود و تعدادي از كارهاي گروهي دانش آموزان نيز درديد رس دانش آموزان روي ديوار نصب گرديده است .
در مواردي از دانش آموزان آزمون بعمل آمده در ارزشيابي به جاي نمره كمي از كلمات توصيفي (بالاتر از انتظار– در حد انتظار و ……) استفاده شده است و پس از رويت و امضاء توسط اوليا در پوشه كار بايگاني شده كه در صورت نياز براي توجيه بعدي وضعيت دانش آموزان استفاده خواهد شد و از دفتر نمره ديگر بمنظور ثبت نمره استفاده نمي گردد .
براي اولياي دانش آموزان جلسات توجيهي تشكيل شده كه در ضمن آنها به اطلاع آنها رسانده شود كه كلاس فرزندان آنها امسال در مورد ارزشيابي از آموخته ها و فعاليتهاي دانش آموزان بطور آزمايشي بصورت توصيفي اجرا مي گردد و توضيحات لازم در خصوص ملاك و معيارهاي ارزشيابي ارائه گرديده است .
در مورد مسائل و مشكلات اجراي طرح از آموزگار كلاس اول سئوال شد و ايشان از اجراي طرح راضي بودند فقط در مورد تكميل نمودن چك ليستها و تمهيد مقدمات اجراي فعاليتها و ثبت گزارشات اظهار مي كردند كه وقت بيشتري را مي طلبد و وقت گير است . بعد از اتمام وقت كلاس به اتفاق به دفتر مدرسه رفتيم و دقايقي با معلمان ديگر كلاسها نيز در ارتباط با ارزشيابي از آموخته هاي دانش آموزان و روند تغييراتي كه در سالهاي اخير در كتب درسي ، شيوه هاي تدريس و شيوه هاي ارزشيابي انجام گرفته صحبت شد . دغدغه معلمان و والدين بيشتر در ارتباط با ادامه طرح در پايه هاي بعدي است كه آيا طرح در كلاسهاي بعدي نيز اجرا خواهد شد يا نه ؟ ضمنا آموزش و پرورش منطقه نيز در اجراي بهينه طرح با مدرسه هر نوع همكاري را انجام مي دهد و مستمرا پيگير روند اجراي طرح هستند .

ارائه سمينار در

جشنواره بين المللي وب، وپ و نشريات الكترونيك تهران

: عنوان سمينار

كاربرد وبلاگ در ارزشيابي

www.arzeshyabytosify.blogspot.com


ارائه دهنده :

محمد حسن محقق معين


mohaqeqmoein@yahoo.com


: زمان ارائه

سه شنبه 11 آذر 1382 ساعت 13


مكان ارائه:

سالن كنفرانس شماره 1

محل دائمي نمايشگاه هاي بين المللي تهران



وبلاگ رسانه اي ترويجي است. براي رسانه ترويجي هفت ويژگي : سادگي ، دقت ، سهولت انتقال، تناسب، جذابيت ،قابليت دسترسي و كارايي را قائل شده اند.
و بلا گ همه اين ويژگي ها به اضافه برخي مزيت هاي ديگر را دارد. و بلا گ براي اعضاي هيات علمي كه ارائه خدمات تدريس، تحقيق و مشاوره را به عهده دارند؛ بهترين و ارزانترين رسانه است. اساتيد و پژوهشگران دانشگاهها با استفاده از اين رسانه الكترونيكي مي توانند خدمات خود را به سرعت در گستره اي جهاني در اختيار مخاطبان خويش در حال و آينده بگذارند.

تعریف وبلاگ

و بلا گ محیطی مجازی برای برقراری ارتباطات :خبری ، آموزشی ، پژوهشي، ادبی و... می باشد.در این محیط الکترونیکی با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات محدودیت های زمان و مکان در فرایند برقراری ارتباط از بین رفته است.


برخي از ويژگيهاي این محیط مجازی به شرح زير است :

• رايگان است !

• از پيشرفته تر ين فنا و ري ها ست و توسط ديگران مستمرا كاركردي تر شده و فنا و ري آن به روز مي شود.

• 24 ساعتي است.

• امكان فعاليت گروهي بدون محدوديت ، همزمان،غير همزمان يك جانبه و چند جانبه در آن وجود دارد.

• از مزاياي جانبي حضور در شبكه اينترنت برخوردار است.

• امكان نظارت و ارزشيابي آني فعاليتها را به همگان مي دهد.

• فرهنگ ساز بوده و تبعات مثبت فراوان در ارتقاء علمي همگان دارد و شعار آموزش براي همه، در هر زمان و مكان را به خوبي تحقق مي بخشد.




وبلاگ ارزشیابی توصیفی

این وبلاگ در آدرس اینترنتی : www.arzeshyabytosify.blogspot.com از 11اسفند 1381 قابل مشاهده ، دریافت و چاپ است . وبلاگ ارزشیابی توصیفی دارای بیش از 20 وبلاگ جانبی است. از این وبلاگ برای اجرای طرح پیش آزمایشی ارزشیابی توصیفی و ارزشيابي آن استفاده شد.

بيش از 50 نفر از مجريان طرح پيش آزمايشي ارزشیابی توصیفی در 12 مدرسه و24 كلاس پا يه اول ابتدائي مجري طرح در 5 استان آذربايجان شرقي، اصفهان ،تهران، سيستان و بلوچستان از طریق این وبلاگ، امکان برقراری ارتباط 24 ساعته را داشتند.

برقراري ارتباط از طریق این وبلاگ و دیگر راههای ارتباطی در نظر گرفته شده در اجرای پيش آزمايشي طرح ارزشيابي توصيفي و تسهيل گري براي انجام فعاليتهايشان و حمايت از آنان به اشكال مختلف منجر به آشكار سازي و آزاد سازي توانمندي ها يشان شد که در ادامه به بیان برخی از این توانمندی ها خواهم پرداخت.

گزارش گيري و انتشار آني گزارشات و پيشنهادات بر روي وبلاگ طرح و وبلاگ هاي جانبي آن به منظور بهره برداري فوري ذينفعان ارزشيابي از اين اطلاعات و استقرار سيستم 24 ساعته نظر خواهي الكترونيكي مكتوب و شفاف از همه علاقه مندان به موضوع ارزشيابي در مورد انتشارات وبلاگ طرح از صفحات درخشان تاریخچه وبلاگ طرح ارزشیابی توصیفی می باشد.



روز شمار اجراي طرح ارزشيابي اجراي پيش آزمايشي طرح ارزشيابي توصيفي


16 آذر 1381

ابلاغ اجراي طرح آزمايشي ارزشيابي توصيفي در تعدادي از مدارس ابتدائي كشور توسط شوراي عالي آموزش و پرورش به معاونت آموزش عمومي و امور تربيتي وزارت آموزش و پرورش

12 بهمن 1381

برگزاري دوره توجيهي50 نفر مجريان طرح ارزشيابي توصيفي در تهران

7 اسفند 1381

مبادله تفاهم نامه بين دفتر ارزشيابي تحصيلي و تربيتي وزارت آموزش و پرورش و ارزشياب جهت انجام ارزشيابي طرح و ارائه گزارش آن در مرداد ماه 1382

11 اسفند 1381

ايجاد وبلاگ ارزشيابي توصيفي بروي شبكه جهاني اينترنت


17 اسفند 1381

تشكيل تيم 3نفره ارزشيابي طرح در تهران

18 اسفند 1381

تماس تلفني ارزشياب طرح با مجريان طرح در 12 مدرسه و24 كلاس پا يه اول ابتدائي مجري طرح ارزشيابي توصيفي در 5 استان آذربايجان شرقي، اصفهان ،تهران، سيستان و بلوچستان و زنجان و تاكيد بر اجراي طرح و رفع ابهامات مجريان و اعلام خبر ايجاد وبلاگ ارزشيابي توصيفي و…

19 اسفند 1381

ارسال نامه براي تك تك مجريان طرح از طريق پست پيشتاز و معرفي راههاي برقراري ارتباط :
اينترنتي ،پستي ،تلفني و حضوري مجريان و تيم ارزشيابي با هم به منظور حسن اجراي طرح و ارزشيابي آن

20 اسفند 1381 تا 14تير 1382

- برقراري ارتباط از راههاي چهار گانه اخير الذكر و ارائه آموزش به مجريان طرح ارزشيابي توصيفي و تسهيل گري براي انجام فعاليتهايشان و حمايت از آنان به اشكال مختلف كه منجر به آشكار سازي و آزاد سازي توانمندي ها يشان شده است .
- بازديد از 24 كلاس مجري طرح و گفتگوي رو درو و دسته جمعي با معلمان ، دانش آموزان ، مديران و كارشناسان سازمانهاي آموزش و پرورش استان هاي مجري طرح در مدارس و سازمانها
- گزارش گيري و انتشار آني گزارشات و پيشنهادات بر روي وبلاگ طرح به منظور بهره برداري فوري ذينفعان ارزشيابي از اين اطلاعات
- استقرار سيستم 24 ساعته نظر خواهي الكترونيكي مكتوب و شفاف از همه علاقه مندان به موضوع ارزشيابي در مورد انتشارات وبلاگ طرح
- تقاضاي توجه به نتايج حاصل شده در طي فرايند ارزشيابي طرح از مسئولان و كار شنا سان دفتر ارزشيابي تحصيلي و تربيتي و در خواست اظهار نظر در مورد يافته هاي فرايندي ارزشيابي طرح و استفاده به موقع از آنها براي اجراي طرح آزمايشي در سال تحصيلي آتي و برگزاري جلسات متعدد با آنها و انتشار نتايج جلسات به منظور بهره برداري همه ذينفعان از اطاعات حاصله
- معرفي طرح ارزشيابي توصيفي با همه مختصات آن به اساتيد ،محققان و دانشجويان تحصيلات تكميلي علوم تربيتي به ويژه در رشته تحقيقات آموزشي در دانشگاه تهران و انجمن پژوهش هاي آموزشي و اولين همايش آموزش الكترونيكي
- دادن امكان پيام گذاري در صفحه اصلي وبلاگ به طراحان طرح ارزشيابي توصيفي و برخي از رهبران علمي و اجرائي ارزشيابي آموزشي به منظور راهنمائي به هنگام مجريان و ارزشيابان
- ارائه گزارش مكتوب در 110 صفحه به مسئولان وزارتخانه و انتشار گزارش در بخش هاي مجزا در وبلاگ طرح
- ايجاد وبلاگ براي مدارس مجري طرح و انتشار گزارش فعاليتهاي هر مدرسه در آن
- ايجاد وبلاگ براي سه اداره آموزش و پرورش مجري طرح در زاهدان ،اصفهان و جرقويه عليا
- ...
- ...
- انتشار گزارش اجمالي(چكيده گزارش نهائي طرح ارزشيابي)در وبلاگ در 14 تير 1382


ويژگيهاي وبلاگ ارزشيابي توصيفي


وبلاگ ارزشيابي توصيفي محيطي مجازي الكترونيكي است؛ كه براي فعاليت هاي آموز شي و پژوهشي در محيط تار جهان گستر ايجاد شده و از11 ويژگي زير برخوردار است :

1. فرهنگي
2. مردمي
3. طبيعت گرايي
4. شفافيت
5. دقت
6. باز
7. انتقادي
8. شبكه اي
9. حمايتي
10. توسعه اي
11. سرعت عمل


مصاديق اين ويژگيها با استفاده از صفحات وبلاگ ارزشيابي توصيفي به صورت آن لاين به حضار در سالن نشان داده خواهد شد.

آيا وبلاگ ارزشيابي توصيفي رو به مرگ است؟

سلام، در پاسخ به سئوال فوق نظر من اين است كه به هر حال" كل من عليها فان" اما اگر اين اتفاق در شرف وقوع باشد ؛ وبلاگ بيچاره جوان مرگ شده است. علائم باليني وبلاگ در دو ماه گذشته كه در نوع خود - به شهادت آرشيو هفتگي وبلاگ در حاشيه سمت راست صفحه- بي نظير است ،حاكي از تب شديد! و بي حالي مفرط وبلاگ است. اين را از همين الان گفته باشم كه من بي تقصيرم! من در طرح ارزشيابي توصيفي وظايف : تسهيل گري و حمايت را به عهده داشته و بي هيچ شرطي و در هر شرايطي تلاش وافر كرده و مي نمايم كه طرح را به سهم خود جلو ببرم. شاهد اين مدعا همين دو پيام زير اين پيام است !امروز روز بيست و پنجم ماه مبارك رمضان است، پس بهتر است دعاي اين روز را زمزمه كنيم : اللهم اجعلني فيه محبا لاوليائك و معاديا لاعدائك مستنا" بسنته خاتم انبيائك يا عاصم قلوب النبيين.

محمد حسن محقق معين، پنجشنبه 29 آبان 1382

همكاران محترم سلام
خوشبختانه مشكل فوري برطرف شد.مي توانيد از همين صفحه براي ارسال پيام استفاده كنيد.اگر دوباره مشكلي پيش آمد راه حل زير وجود دارد .

همكاران محترم طرح ارزشيابي توصيفي
سلام متاسفانه از امروز شنبه 17 آبان سيستم نظرخواهي وبلاگ از كار افتاده است.تا را افتادن اين سيستم مي توانيد پيامهاي خود را ار طريق ديگر وبلاگ ارزشيابي توصيفي بفرستيد. در اينجا

همكاران محترم طرح ارزشيابي توصيفي



سلام ، امروز سه شنبه 22 مهر ماه 1382دستورالعمل ارزشيابي توصيفي دانش آموزان دوره ابتدائي (طرح آزمايشي ارزشيابي پيشرفت تحصيلي ) موضوع مصوبه دويست ونود وششمين جلسه كميسيون معين شوراي عالي آموزش وپرورش مورخ 12/6/1382 به انضمام راهنماي ارزشيابي توصيفي از طريق اداري به سازمانهاي آموزش وپرورش استانها ارسال مي گردد.

به منظور اجراي اين طرح، در دفتر ارزشيابي تحصيلي وتربيتي وزارت آموزش وپرورش
ستادي تحت عنوان :ستاد طرح آزمايشي ارزشيابي توصيفي در شرف تشكيل است.در ادامه اين ياداشت تشكيلات وشرح وظائف پيشنهادي براي اين ستاد درج شده است .
از مجريان محترم طرح در سطح 200كلاس پايه اول 100 مدرسه ابتدائي وكليه سازمانهاي آموزش وپرورش كشور انتظار مي رود در اسرع وقت از طريق كامنت زير همين پيام ،نظرات خود را در مورد مفاد اين پيشنهاد فورا ارسال نمايند.



تشكيلات و وظائف ستاد طرح ارزشيابي توصيفي
ستاد طرح ارزشيابي توصيفي به منظور اجراي طرح آزمايشي ارزشيابي توصيفي با تشكيلات و و ظائف زير در دفتر ارزشيابي تحصيلي وتربيتي تشكيل مي گردد.


الف:تشكيلات

تشكيلات ستاد شامل چهار كميته است:

1-كميته علمي وتوسعه

2-كميته توانمند سازي

3-كميته فناوري ارتباطات واطلاعات

4- كميته پيشتيباني مالي اداري



ب:وظائف


ا- وظائف كميته علمي وتوسعه

1-1 تدوين مباني تئوريك ارزشيابي توصيفي وگسترش آن درجامعه علمي كشور

1-2 تدوين برنامه درسي براي جنبه هاي جسماني ،اجتماعي وعاطفي مطرح در كارنامه ارزشيابي توصيفي پايه اول ابتدائي

1-3 تدوين كارنامه ارزشيابي توصيفي براي پايه دوم ابتدائي



2- وظائف كميته توانمند سازي

2-1 تهيه مواد آموزشي براي محريان طرح ارزشيابي توصيفي به منظور تسهيلگري در انجام وظائف وحمايت از آنها

2-2 بازديد از كلاسهاي مجري طرح به منظورآشكار سازي توانمندي ها وزمينه سازي ترويج ابتكارات وخلاقيت هاي همكاران در سطح همه كلاسهاي مجري طرح ارزشيابي توصيفي وعندالزوم ساير كلاسها ي درس در سطح كشور

2-3 پي گيري امور مربوط به توانمندسازي واستفاده از قابليت هاي دانش آموزان ويژه (استسنائي و تيز هوش) در كلاسهاي مجري طرح ارزشيابي توصيفي



3-وظائف كميته فناوري ارتباطات واطلاعات

3-1 فراهم كردن و حفظ زمينه برقراري ارتباطات الكترونيكي مجريان طرح ارزشيابي توصيفي از طريق وبلاگ طرح

3-2 تقويت سواد رايانه اي مجريان طرح ارزشيابي توصيفي

3-3 گسترش امكان استفاده از فناوري ارتباطات و اطلاعات در سطح ستاد ، سازمانها ، مدارس و كلاسهاي درس مجري طرح ارزشيابي توصيفي



4-وظائف كميته پشتيباني مالي واداري

4-1 تامين و اخذ تخصيص به موقع منابع مالي مصوب طرح، متناسب باحجم عمليات و وظائف كميته هاي ستاد در وزارتحانه و مجريان طرح ارزشيابي توصيفي در 200 كلاس ، مدارس و سازمانهاي آموزش وپرورش مجري طرح در سطح كشور

4-2 پشتيباني به موقع مالي واداري از مجريان طرح با استفاده ازساير منابع وامكانات وزارت آموزش وپرورش وديگر منابع موجود در كشور

4-3 ارزيابي وتحليل هزينه هاي طرح در سال تحصيلي جاري و پيش بيني صحيح وبه موقع منابع تامين كننده هزينه هاي طرح براي اجرا در سال تحصيلي84- 83

بقیته الله خیر لکم ان کنتم مومنین

هود/86


آب زنید راه را ،حین که نگار می رسد
مژده دهید باغ را، بوی بهار می رسد

گر به صدمنزل فراق افتد میان ما ودوست
همچنانش درمیان جان شیرین منزل است





سالروز میلاد مهدی (عج) برمنتظرانش مبارک

سلام

سلام حتي اگر سكوت علامت رضايت تلقي گردد !! مسلما علامت پيشرفت نيست.

سلام

سلام

سلام

گزارش همایش ارشیابی توصیفی


اولین همایش مجریان طرح آزمایشی ارزشیابی توصیفی از 22 لغایت 24 شهریور ماه 1382 در اردوگاه شهید باهنر توسط دفتر ارزشیابی تحصیلی وتربیتی وزارت آموزش و پرورش برگزار گردید.طرح آزمایشی ارزشیابی توصیفی در سال تحصیلی 83-1382 در 200 کلاس اول ابتدائی برای حدود 6000 نفر از حدود 1000000 نفر دانش آموزان سال اولی جدید الورود به مدرسه در سطح کشور اجرا خواهد شد.

برای این همایش 5 هدف زیر در نظر گرفته شده بود:

1- آشنائی با کلیات طرح وضرورت و اهمیت آن
2- بررسی فشرده ادبیات والگو های نظری و پژوهشي طرح
3- آشنائی با ابزارها ی طرح ونحوه به کار گیری آنها نظیر : پوشه کار، چک لیست و برگ ثبت مشاهده
4- ایجاد نگرش ها ومهارت های لازم برای اجرای طرح
5- بررسی وهمفکری در مورد چگونگی اجرای مطلوب طرح وبهبود ابزارهای آن


400 نفر مجری طرح ارزشیابی توصیفی اعم از معلم، مدیر ،وکارشناس سازمان های آموزش و پرورش 28 گانه از سراسر کشوردر 5 گروه آموزشی به شرح زیردر جلسات سخنرانی عمومی وگروهی همایش شرکت نمودند:

1- گروه بنفشه : اصفهان ، یزد ، خوزستان ، خراسان ، مرکزی وهرمزگان
2- گروه ارکیده : ایلام ، بوشهر ، کهکیلویه وبویر احمد ، چهار محال وبختیاری ، سیستان وبلوچستان و فارس
3- گروه یاس :شهرستانهای تهران ،تهران ، قم ، مرکزی و قزوین
4- گروه رز :زنجان ،مازندران ،گیلان ،سمنان ،گلستان و لرستان
5- گروه لاله :آذربایجان شرقی ،آذربایجان غربی، اردبیل ، ،کردستان ،کرمانشاه و کرمان


همایش به صورت جلسات سخنرانی همراه با سئوال وجواب با استفاده از وسائل کمک آمو زشی شامل :اورهد ، رایانه ،ویدو پروژکشن ، پرده نمایش همرا ه با ارائه جزوات وکتابهای مربوط به طرح ارزشیابی توصیفی در 10 جلیسه برگزار گردید. فوق برنامه هائی نظیر زیارت اماکن مذهبی وآموزش های هنری نیز برای علاقه مندان اجرا گردید.

شش کمیته :آموزشی ، استانها ، پشتیبانی ، هماهنگی ، ارزشیابی و روابط عمومی توسط همکاران معاونت آموزش عمومی و امور تربیتی به خصوص دفاتر ارزشیابی وآموزش ابتدائی تشکیل شده واداره همایش را به عهده داشت..

در این همایش علاوه بر وزیر آموزش و پرورش ، معاون آموزش عمومی وامور تربیتی و مدیر کل دفتر ارزشیابی تحصیلی و تربیتی ؛ خانم رستگار و آقایان: شریفان ، شکوهی ، محقق معین ، فتح آبادی ، خوش خلق ، پا شا شریفی ، ذاکریان ، حسنی و کاظمی به ایراد سخنرانی در باره : ارزشیابی مستمر ، پو شه کار ، وبلا گ ارزشیابی توصیفی ، فنون مشاهده ، ارزشیابی عملکرد و کلیات طرح تبد یل مقیاس کمی به کیفی و نحوه اجرای طرح ارزشیابی توصیفی پرداختند.


در جلسات همایش همکاران به اظهار نظر در باره موضوعات مطروحه وایراد ها ئی که به نظرشان می رسید پرداختند که توسط سخنرانان همایش در حد امکان و در چارچوب برنامه جواب داده شد.فرم ارزشیابی همایش نیزبا 14 سئوال بسته و 5 سئوال باز در اختیار شرکت کنندگان گذاشته شده بود که امیدوارم نتایج آن جهت انتشار در وبلاگ در اختیار اینجانب گذاشته شود.

موضوع سخنرانی من آشنائی با وبلاگ ارزشیابی توصیفی بود که درپیام زیر (قبلی)با جزئیات آن آشنا شده اید. آنچه در اینجا قابل ذکر است اینکه در هر پنج گروهی که من برای آنها سخنرانی کردم به غیر از مجریان طرح پیش آزمایشی ارزشیابی توصیفی فقط یکی دو نفر از حدود 80 نفری که حاضر بودند کلمه وبلاگ را قبلا شنیده بودند.!! در 1.5 ساعت سخنرانی فقط امکان معرفی وبلاگ وآشنا شدن با آن وجود داشت که خوشبختانه بنظر می رسد برای اکثریت شرکت کننددگان در همایش این امر تحقق یافت . اما برای کار کردن با وبلاگ ارزشیابی توصیفی هما نگونه که به اطلاع شرکت
کنندگان و مسئولین دفتر ارزشیابی تحصیلی وتربیتی رساندم حداقل نیاز به داشتن اطلاعات ومهارت هائی در سه زمینه زیر می باشد:


1- مفاهیم پایه فناوری اطلاعات ورایانه
2- به کار گیری رایانه ومدیریت فایل ها از طریق سیستم عامل windows
3- اینترنت

به نظر من در صورت وجود مربی مناسب وتجهیزات آموزشی کافی وتشکیل کلاس های استاندارد، امکان اخذ حداقل سواد رایانه ای لازم برای کار با وبلاگ ارزشیابی توصیفی در 10 ساعت آموزش عملی ونظری برای مجریان طرح وجود دارد.

مدیر کل دفتر ارشیابی تحصیلی وتربیتی در سخنان خود در جلسات عمومی همایش به برقراری ارتباط مجریان طرح از طریق وبلاگ ارزشیابی توصیفی در طول اجرای آزمایشی تاکید نموده اند و قرار است که با اینجا نب نیز در این خصوص مذاکره نمایند.من نیز به سهم خویش امیدوارم که بتوانم به نحو شایسته ای در خدمت همکاران مجری طرح آزمایشی باشم.تا تقدیر چه باشد.

آخرین نکته قابل ذکر در این گزارش آن است که در ضمن برگزاری همایش با آقای دکتر خوش خلق از پژوهشکده تعلیم تربیت دیداری داشتم .براساس مصوبه شورای عالی آموزش و پرورش ، پژوهشکده تعلیم تربیت می باید ارزشیابی اجرای طرح آزمایشی ارزشیابی توصیفی را انجام دهد.دکتر خوش خلق نیز مشغول تدارک انجام این کار است.به ایشان گفتم که ارزشیابی اجرای پیش آزمایشی طرح به عهده من بوده است و تا کنون دو گزارش پژوهشي در این خصوص نوشته ام که در اختیار دفتر ارزشیابی تحصیلی وتربیتی است وچنانچه این گزارش ها را مطالعه کنند با جزئیات بیشتری در مورد طرح ارزشیابی توصیفی آشنا می شوند.همچنین پیشنهاد کردم که برای ارزشیابی در مرحله آزمایشی نیز از مدل ارزشیابی توانمند ساز(empowerment evaluation model) دکتر فیترمن که در اجرای پیش آزمایشی طرح به کار رفته استفاده نمایند.


محمد حسن محقق معین
جمعه بیست نهم شهریور ماه 1382

بسم الله الرحمن الرحیم



جهان يادگار است و ما رفتني
به گيتي نماند به جز گفتني

همایش سراسری معلمان ، مدیران وکارشناسان مجری طرح ارزشیابی توصیفی وارتقاء تحصیلی خود به خود در سال تحصیلی 83-1382



تهران ، اردوگاه شهید باهنر
22 تا 24 شهریور ماه 1382







آشنائی با وبلاگ طرح

محمد حسن محقق معین


به نام آنكه جان را فكرت آموخت
فروغ دل به نور جان بر افروخت






دراین جلسه برای آشنائی با وبلاگ طرح به مرور موضوعات زیر می پردازیم

الف : تعریف وبلاگ ومزایای استفاده از آن


ب : تاریخچه وبلاگ ارزشیابی توصیفی


ج : معرفي وبلاگ ارزشيابي توصيفي


د : نحوه ارسال نظرات از طریق وبلاگ




الف : تعریف وبلاگ ومزایای استفاده از آن

وبلاگ محیطی مجازی برای برقراری ارتباطات :خبری ، آموزشی ، پژوهشي، ادبی و... می باشد.در این محیط الکترونیکی با استفاده از فناوری اطلاعات وارتباطات محدودیت های زمان ومکان در فرایند برقراری ارتباط از بین رفته است.

برخي از ويژگيهاي این محیط مجازی به شرح زير است :

- رايگان است !

- از پيشرفته ترين فنا وري ها ست و توسط ديگران مستمرا كاركردي تر شده و فنا وري آن به روز مي شود.

- 24 ساعتي است .

- امكان فعاليت گروهي بدون محدوديت وهمزمان وچند جانبه در آن وجود دارد.

- از مزاياي جانبي حضور در شبكه اينترنت برخوردار است.

- امكان نظارت وارزشيابي آني فعاليتها را به همگان مي دهد.

- فرهنگ ساز بوده وتبعات مثبت فراوان در ارتقاء علمي همگان دارد وشعار

آموزش براي همه در هر زمان ودر هر مكان را به خوبي تحقق مي بخشد.





ب : تاریخچه وبلاگ ارزشیابی توصیفی



وبلاگ ارزشيابي توصيفي در 13 اسفند سال1381 بروي شبكه جهاني اينترنت با نشانی زیر ایجاد گردید:
www.arzeshyabytosify.blogspot.com
50 نفر از مجريان طرح پيش آزمايشي ارزشیابی توصیفی در 12 مدرسه و24 كلاس پا يه اول ابتدائي مجري طرح در 5 استان آذربايجان شرقي، اصفهان ،تهران، سيستان وبلوچستان از طریق این وبلاگ امکان برقراری ارتباط 24 ساعته را داشتند.

برقراري ارتباط از طریق این وبلاگ ودیگر راههای ارتباطی در نظر گرفته شده در اجرای پيش آزمايشي طرح ارزشيابي توصيفي وتسهيلگري براي انجام فعاليتهايشان وحمايت از آنان به اشكال مختلف منجر به آشكار سازي وآزاد سازي توانمندي ها يشان شد که در ادامه به بیان برخی از این توانمندی ها خواهم پر داخت.
گزارش گيري وانتشار آني گزارشات وپيشنهادات بر روي وبلاگ طرح به منظور بهره برداري فوري ذينفعان ارزشيابي از اين اطلاعات واستقرار سيستم 24 ساعته نظرخواهي الكترونيكي مكتوب وشفاف از همه علاقه مندان به موضوع ارزشيابي در مورد انتشارات وبلاگ طرح از صفحات درخشان تاریخچه وبلاگ طرح ارزشیابی توصیفی می باشد.



ج : معرفي وبلاگ ارزشيابي توصيفي


وبلاگ ارزشيابي توصيفي يك محيط مجازي الكترونيكي است كه براي فعاليت هاي آموزشي وپژوهشي در محيط وب ايجاد شده و از ويژگي هاي زير برخوردار مي با شد :


- فرهنگي
- مردمي
- طبيعت گرا
- شفاف
- دقيق
- باز
- انتقادي
- شبكه اي
- حمايتي
- توسعه اي





د : نحوه ارسال نظرات از طریق وبلاگ

در ذیل هر پیام وبلاگ عبارت commentes دیده می شود با کلیک کردن
روی این عبارت پنجره ای باز می شود که به فارسی نظراتمان را در آن نوشته وبا کلیک کردن روی دکمه بفرست نظرات ارسال می شود و هرکس دیگری در هر جای دنیا با کلیک کردن روی عبارت commentes می تواند آن را بخواند.در اینجا نیاز به داشتن e- mail هم نیست.

استانداردها درنظام برنامه ريزي درسي
مورد ويژه:درس مطالعات اجتماعي


محمد حسن محقق معین
انتشار مجدد:شهریور 1382




تعاريف مفا هيم مطرح شده در مقاله:

استاندارد: چيزي است كه وضعيت مطلوب يا مورد نظر عنصر و يا عناصر برنامه‌درسي را تشريح مي‌نمايد.
راهنماي برنامه‌ريزي درسي: محصول فرايند برنامه‌ريزي درسي است و مشتمل بر رويكرد و منطق حاكم بر برنامه‌هاي درسي، اصول، حوزه‌ها و مهارت‌هاي اساسي يادگيري، نگرش‌ها، ارزش‌ها و بيانيه‌هاي برنامه درسي براي دوره‌هاي مختلف تحصيلي است. (دفتر برنامه‌ريزي و تاليف كتب درسي، 1377)
مطالعات اجتماعي: مطالعات اجتماعي، تلفيقي از مطالعه علوم اجتماعي و انساني به منظور ارتقاء شايستگي‌هاي مدني است. در برنامه مدرسه، مطالعات اجتماعي هماهنگي مطالعه نظامند برآمده از موضوعات درسي از قبيل: مردم‌شناسي، باستان‌شناسي، اقتصاد، جغرافيا، تاريخ، حقوق‌، فلسفه، علوم سياسي، روانشناسي، الهيات و جامعه شناسي را فراهم مي‌آورد؛ به همان نحوي كه محتواي مناسب را از علوم انساني، رياضيات و علوم طبيعي اخذ مي‌كند. (ASCD,1995)
استاندارد برنامه‌ريزي درسي: (Curriculum standard) توصيف‌هائي از فنون آموزشي و فعاليتهاي يادگيري پيشنهادي است. (ASCD,1995)
استاندارد محتوا: (content stadard) چيزي كه دانش‌آموز بايد بداند يا قادر به انجام آن باشد. (ASCD,1995)
استاندارد عملكرد: (benchmark) عملكرد مورد انتظار در سطوح متفاوت رشد است. (ASCD,1995)

مقدمه:

عيسي صديق در سال 1339 در چاپ دوازدهم كتاب «روش نوين در آموزش و پرورش» كه حاصل مطالعات و تجارب 40 ساله او در آموزش و پرورش ايرن است؛ اهدافي را براي تربيت مدني دانش‌آموزان برشمرده است كه عبارتند از: (1) عادت دادن دانش‌آموزان به انجام وظايف مدني، (2) فهماندن پايه و ارزش ميراث فرهنگي كشور، (3) آگاه كردن دانش‌آموزان نسبت به مؤسسات دولتي و عمومي، نيازمنديهاي جامعه و معايب اجتماعي، (4) فهماندن معني و حدود آزادي و لزوم اطاعت از قانون‌، (5) آموختن طرز مطالعه و بررسي مسائل مدني بطريق علمي و بالاخره (6) آشنائي با جامعه بين‌المللي وايجاد علائق انساني براي همزيستي مسالمت‌آميز در عين حفظ هويت ملي و علائق ميهني (صديق، 1339)
صديق در كتاب روش نوين در آموزش و پرورش علاوه بر تعيين اهداف تربيت مدني يك فصل را به معرفي «روش آموختن تعليمات مدني و اجتماعي» اختصاص داده است. وي با اشاره به اينكه در برنامه رسمي پنج كلاس اول دبستان، تعليمات مدني در ضمن كتاب قرائت و اخلاق ودر كلاس ششم دبستان و دوره اول دبيرستان به عنوان ماده درسي مستقل در نظر گرفته شده ونزديك به نيم قرن تعليمات مدني در برنامه درسي مدارس ايران منظور و تدريس شده اما هنوز كوچكترين نتيجه‌اي از اين كار بدست نيامده و در رفتار وكردار فارغ‌التحصيل‌هاي دبستان و دبيرستان اثري از آموزش ماده مذكور مشهود نيست! صديق يكي از علل عمده اين وضعيت را در خشك و نظري بودن تمام مواد و مطالب تعليمات مدني و لزوم حفظ كردن و پس دادن آن توسط شاگردان مي‌داند و حاصل اين رويه را خسته كردن شاگرد و منزجر ساختن او از تحصيل دانسته است.
وي اصول پيشرفته‌اي را در كتاب خويش براي آموزش مدني معرفي نموده كه بنا به گفته وي از شهريور سال 1334 در برنامه مصوب دوره اول متوسطه پيش‌بيني شده است اما اين اصول كاملاً و به موقع، اجرا نشده است. علت عمده ديگر بي‌فايده بودن آموزش مدني از نظر صديق اين است كه در مدرسه اعمال و رفتار مدير و معلم درست مخالف با هدف و مقصودي است كه در درس تعليمات مدني بايد دنبال شود. بجاي احترام به شاگرد و ايجاد آبرو و حيثيت براي او وي را چون جسمي بي‌رأي و اراده مي‌پندارند و هيچگاه نظر او را نمي‌پرسند و با او همان عملي را مي‌كنند كه مثلاً نسبت به صندلي و ميز و نيمكت مي نمايند.
بجاي عادت دادن شاگرد به همكاري و استفاده از آزادي و قبول مسئوليت، مدير و معلم با لحن آمرانه هر ساعت و هر دقيقه تكليف او را معين مي‌كنند و به او دستور مي‌دهند؛ او را فقط اجرا كنندة امر و عضو جامعه مستبد بار مي‌آورند. در اينصورت چگونه مي توان انتظار داشت مردم با شخصيت و آزاده بار آيند و در امور مملكت و دولت شركت جويند؟ صديق در اين كتاب در خصوص نحوه آموزش مدني در سالهاي اول و دوم دبستان نيز پيشنهاداتي ارائه نموده است.
نگارنده در سال 1377 در پاسخ به نظرخواهي شوراي برنامه‌ريزي مطالعات اجتماعي در خصوص برنامه جديد مطالعات اجتماعي در دوره ابتدائي، اين برنامه را اقدامي براي تكميل كردن و رفع نقايص برنامه‌هاي قبلي تعليمات اجتماعي مقطع ابتدائي تلقي نموده است. با اينحال اين برنامه هنوز چند اشكال اساسي داشت كه در برنامه‌هاي قبلي تعليمات اجتماعي نيز وجود داشته است.
اشكالات اين برنامه در سه زمينه هدف‌گذاري، محتوي درسي و شرايط محيطي است. در زمينه هدف‌گذاري، اهداف در نظر گرفته شده براي درس مطالعات اجتماعي با قابليتهاي ذهني دانش‌آموزان متناسب نيست . در اين برنامه علم به صورت موضوعي و يك امر انتزاعي و جداي از عمل در نظر گرفته شده است. در حاليكه اهداف مطالعات اجتماعي در دوره دبستان نبايستي معطوف به آموختن و ياد دادن دانستني‌هاي پر حجم ومفيداجتماعي باشد بلكه بايستي معطوف به پروردن و عادت دادن و علاقه‌مند كردن دانش‌آموزان در چند فعاليت اجتماعي از طريق بازي و عمل باشد. در زمينه محتواي درس با توجه به نحوه هدف‌گذاري، محتواي درسي در نظر گرفته شده كه حاوي بيست ايده سازمان دهنده است بسيار پرحجم خواهد شد. مثلاً در سال سوم ابتدائي حدود 40 مفهوم از جمله نياز، وابستگي، خدمات، تغيير، جمعيت، انقلاب، برنامه‌ريزي و … در27 درس در نظر گرفته شده است. اگر چه كتاب به زبان ساده نوشته مي‌شود ولي مسلماً مفاهيم مطرح شده آنقدر پيچيده هستند كه براي دانش اموزان 9 ساله قابل فهم نباشند.
ضمناً محتواي برنامه كه تحت تاثير اهداف شكل گرفته، عمدتاً بر بعد سازگاري اجتماعي دانش‌آموزان تاكيد دارد و اهميت بعد «نقادي اجتماعي» در تربيت اجتماعي كه در كنار سازگاري اجتماعي پايه‌هاي اساسي شهروندي را تشكيل مي‌دهند مورد عنايت كافي قرار نگرفته است. با اين توجه مي بايد در كنار ايده سازماندهنده احترام به قوانين و مقررات، ايده‌هائي درباره آزادي و روحيه علمي، انتقادي گنجانده شود.
سومين نكته در زمينه توجه به شرايط محيطي و محيط آموزش و پرورش در مدارس است. مسئولان برنامه‌ريزي درسي در درس مطالعات اجتماعي دبستان، چندين روش مناسب و خوب براي آموزش اين درس به معلمان پيشنهاد كرده‌اند از جمله روش‌هاي: مشاهده مستقيم، مشاهده غير مستقيم، مطالعه ميداني، روش نمايش، روش واحد كار و يادگيري اكتشافي. اگر چه اين روشها بسيار خوب و مناسب است اما سئوال اينجاست كه آيا معلمان مدارس ابتدائي كشورمان توان و امكان استفاده از اين روشها در تدريس مطالعات اجتماعي بويژه با توجه به تعداد زياد مفاهيم و پيچيدگي ايده‌هاي سازمان دهنده دارند؟ نهايتاً برنامه خوب، برنامه‌اي است كه قابل اجرا باشد و بدور از واقعيات و شرايط مدارس ما طراحي و ابلاغ نگردد. ! (مقني زاده،1377)

سابقه استانداد سازي برنامه درسي در ايران

موضوع استاندارد‌سازي لا اقل از سال 1335 در وزارت آموزش و پرورش با تشكيل سازمان كتابهاي درسي شكل جدي‌تري گرفت. اين سازمان در سال 1355 عنوان پژوهش و نوسازي و در سال 1359 عنوان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزشي يافت. سازمان در 45 سال اخير به تدوين استانداردهاي آموزشي براي تدوين كتابهاي درسي و مواد آموزشي براي استفاده نهايي در مدارس پرداخته، هر چند كه كمتر نامي از انواع استانداردها در ادبيات سازمان به كار رفته است. بنابراين حدود نيم قرن تجربه را نبايد دست كم گرفت و با پالايش آن، سرمايه‌فكري برنامه‌ريزي درس براي حال و‌ آينده را فراهم ساخت. (مقني زاده ،1381)
برنامه‌ريزي درسي علوم اجتماعي در سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزشي را مي‌توان از حيث ميزان توجه به علم و هنر برنامه ريزي درسي (Curriculum) به دو دوره تقسيم كرد. در دوره اول كه تا اوائل دهه 70 شمسي طول كشيده است؛ توجه چنداني به موازين علمي برنامه‌ريزي درسي وجود نداشته است و در حوزه علوم اجتماعي، تلاش براي تاليف كتابهاي درسي با محتواي دانشگاهي با اختلاط مفاهيم علوم اجتماعي با مفاهيم انقلابي و ديني صورت گرفته است. در دوره دوم كه هم اكنون نيز در آن قرار داريم به تدريج و با افت و خيز، ديدگاهي در خصوص استفاده از علم برنامه‌ريزي درسي در تاليف كتابهاي درسي در سازمان، تقويت و تلاش شده است تا اختلاط مفاهيم ارزشي با ساير مباحث موضوعي بويژه در كتب علوم اجتماعي در چارچوب علمي انجام شود.(همان)
يكي از فعاليتهاي بسيار مهم سازمان در دوره دوم، تدوين «نظامهاي برنامه‌ريزي درسي» تحت عنوان «چهارچوب برنامه درسي» (Curriculum Framework) مي‌باشد. در يكي از اسناد منتشر شده توسط سازمان در سال 1377، از چهارچوب برنامه درسي به عنوان عمده‌ترين محصول فرايند برنامه‌ريزي درسي نام برده شده و آن را مشتمل بر تعيين رويكرد و منطق حاكم بر برنامه‌هاي درسي، اصول، حوزه‌‌ها و مهارت‌هاي اساسي يادگيري، نگرش‌ها، ارزش‌ها و بيانيه‌هاي برنامه درسي براي دوره‌هاي مختلف تحصيلي مي‌داند. در ادامه اين سند با توجه به ويژگيهاي نظام آموزش و پرورش در ايران چهارچوب برنامه درسي در سه سطح: (1) چهارچوب برنامه درسي ملي، (2) چهارچوب برنامه درسي دوره‌هاي تحصيلي (3) چهارچوب برنامه درسي «مواد درسي» تعيين شده است. در جداولي كه در صفحات آخر اين سند شش صفحه‌اي ارائه شده پيش‌بيني تعيين و تعريف استانداردهائي در ابعاد مختلف برنامه ‌ريزي درسي شده است . اين استانداردها در چهارچوب برنامه درسي ملي در 10 زمينه، در چهارچوب برنامه درسي دوره‌هاي تحصيلي در 12 زمينه و در چهارچوب برنامه درسي «ماده درسي» در 14 زمينه پيش‌بيني شده است. (دفتر تاليف و برنامه‌ريزي كتب درسي، 1377)
در ادبيات سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزش اين نوع چهارچوب‌هاي برنامه‌ريزي درسي را «راهنماي برنامه درسي» مي‌نامند. در سند ديگري كه تحت عنوان «منشور مديريت دفتر برنامه‌ريزي و تاليف» در سال 1379 توسط اين دفتر منتشر شده، در فرايند تدوين «راهنماي برنامه درسي» پيش‌بيني‌ تدوين استانداردهائي در 9 زمينه شده است. اين زمينه‌ها عبارتند از: (1) فلسفه وجودي ماده درس و رويكرد و منطق حاكم بر آن، (2) اهداف ماده دسي، (3) محتواي ماده درسي، (4) روش‌هاي تدريس ماده درسي، (5) ارزشيابي ماده درسي، (6) ويژگيهاي معلم براي تدريس ماده درسي، (7) ويژگيهاي كتاب درسي و كتابهاي: (راهنماي معلم، كار و ارزشيابي) و نرم‌افزارهاي آموزشي در ارتباط با ماده درسي، (8) پيش‌بيني ملزومات، تجهيزات و امكانات مورد نياز و بالاخره (9) نحوه اشاعه برنامه درسي (دفتر برنامه‌ريزي و تاليف كتب درسي، 1379)
مباحث مطرح شده در راهنماي برنامه درسي مطالعات اجتماعي را در تطبيق با ادبيات نظري برنامه‌ريزي درسي مي‌توان برنامه‌ريزي درسي ابلاغي (Written Curriculum) ناميد.
مسئولان برنامه‌ريزي درسي هنگامي كه به تدوين «برنامه درسي ابلاغي» مي‌پردازند بدنبال يافتن پاسخ سئوالاتي از اين قبيل هستند:
(1) چه استانداردهائي براي اهداف برنامه‌درسي در نظر بگيرند؟
(2) محتواي برنامه درسي را تا چه ميزان مي‌توان تحت تاثير يافته‌هاي علمي در روانشناسي شناخت، فناوري و اندازه‌گيري، قرار داد؟
(3) چه ساختاري را براي برنامه‌ريزي درسي پيشنهاد دهند؛ چه ارتباط‌هايي در برنامه‌ريزي بايد به كار رود؛ چگونه برنامه درسي متفاوت پايه به پايه و با چه مقدار تلفيق موضوعات درسي، چه روشهاي تدريسي و چه نوع نظام ارزشيابي را پيشنهاد نمايند؟
(4) مسائل جاري در حوزه موضوعي ماده درسي از ديدگاه متخصصين مربوطه و قيل و قال‌هاي بين مردم در اين زمينه چيست؟
مسئولان برنامه‌ريزي درسي درس مطالعات اجتماعي در سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزشي با انجام مطالعات و ارزشيابي‌ها و برگزاري جلسات بحث و مشورت و با در اختيار داشتن منابع معين به سئوالات اخير الذكر و پرسش‌هاي ديگري از اين دست در قالب تنظيم «راهنماي برنامه درسي مطالعات اجتماعي در مقطع ابتدائي» پاسخ گفته‌اند و اين برنامه چند سال است كه به اجرا گذاشته شده است.
نگارنده به سفارش دانشگاه علامه طباطبائي در تير ماه سال1381 پس از دو ماه مطالعه فشرده طرح تحقيقي را براي ارزشيابي برنامه “ درس مطالعات اجتماعي مقطع ابتدائي “ تنظيم نمودوباتوجه به تفاهم نامه دانشگاه وموسسه پژوهشي !!! برنامه ريزي درسي و ابسته به سازمان پژوهش وبرنامه ريزي آموزشي ،طرح از سوي دانشگاه براي بررسي به موسسه اخيرالذكر ارسال شد.متاسفانه با برخورد غير مسؤلانه اين موسسه ،طرح فاقد اولويت ! اعلام شد. تمامي مفاد اين مقاله برگرفته از اين طرح است.(مقني زاده،1381)

تحقيقا ت انجام شده پيرامون درس مطا لعات اجتما عي درايران

تحقيق در اين حوزه از چندين جهت ضرورت دارد. فوري‌ترين ضرورت آن به مقطع تحصيلي مورد بررسي برمي‌گردد در حال حاضر تراكم دانش‌آموز در اين مقطع نسبت به سالهاي قبل كمتر است و فرصت براي ارتقاء كيفي مقطع ابتدائي بيشتر و بهتر از گذشته وجود دارد. ضمن اينكه مازاد معلمان ابتدائي در شرايط حاضر فرصت مناسب و ذي قيمتي را براي بازآموزي اين معلمان و حركت به سمت تخصصي شدن تدريس در برخي از موضوعات از جمله مطالعات اجتماعي فراهم كرده است و ديگر آنكه پالايش تجربه برنامه‌ريزي درسي پيشتار مطالعات اجتماعي در مقطع ابتدائي، براي تدوين مناسبتر راهنماي برنامه درسي درس مطالعات اجتماعي در مقطع راهنمائي و تجديد نظر در برنامه‌درسي مقطع متوسطه آن، مي‌تواند مثمر ثمر واقع گردد.
سواي از ضرورتهاي دروني وزارت آموزش و پرورش در بهبود برنامه درسي مطالعات اجتماعي،اهميت موضوعي مطالعات اجتماعي، با توجه به تجارب كاري و شرايط اجتماعي موجود ما ضرورت پرداختن بيشتر و بهتر به اين موضوع را عيان مي‌نمايد.
متاسفانه بايستي اقرار كنيم كه با گذشت حدود 100 سال ازانقلاب مشروطيت كه حق دخالت مردم كشور ما در تعيين سرنوشت خويش با اين انقلاب به رسميت شناخته شد و حدود 80 سال از آموزش تعليمات مدني و تاريخ و جغرافيا در مدارس، هنوز فقدان حس مسئوليت اجتماعي در قبال يكديگر، منابع طبيعي و محيط زيست، و هويت تاريخي‌امان در زندگي ما كاملاً مشهود است. نه مي‌توانيم كار جمعي و گروهي كنيم، و نه خوب و بد جامعه را خوب و بد خود مي‌دانيم و نه خود را در پيشگاه جامعه مسئول مي‌شماريم!
ممكن است كساني اين نقصان را به اين شدت در جامعه نبينند؛ اما بهر ميزاني كه وجود اين بيماري را در جامعه گواهي دهند؛ بايستي به دنبال عوامل بروز اين نقصان برويم. اگر دولت، مدرسه يا خانواده را در زمان حال به عنوان عوامل بروز اين نقايص بزرگ بدانيم! وجه مشترك آنان چيست؟ يك وجه مشترك آنان اين است كه تقريباً همه دولتمردان، معلمان و پدران و مادران درمدارس آموزش ديده‌اند و اگر حس مسئوليت اجتماعي و همكاري، حفاظت از منابع و شناخت هويت تاريخي كم است يا نيست و اگر روحيه فردگراني، روحيه غالب است يكي از دلايل مهم آن آموزش‌هاي اجتماعي ما در مدارس است كه نتوانسته است حس مسئوليت اجتماعي را در ما به اندازه كافي پرورش دهد.
بنابراين برنامه‌‌ريزي درسي و آموزش مطالعات اجتماعي در مدارس هر چه كيفي‌تر باشد؛ احتمال تاثير آن در دانش آموزان و بهره‌مندي جامعه از تبعات آن به سهم خود را، افزايش مي‌دهد.لذا تحقيق پيرامون برنامه درسي مطالعات اجتماعي در راستاي كيفيت بخشي بيشتر آن، ضرورت دارد.
در حوزه برنامه‌ريزي درسي مقدم‌ترين استفاده كننده از نتايج چنين تحقيقاتي گروه برنامه‌ريزي علوم اجتماعي دفتر برنامه‌ريزي و تاليف كتب درسي سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزشي وزارت آموزش و پرورش است، اما تحقيق براي همه گروه‌‌هاي ذينفع در برنامه‌ريزي درسي نظير معلمان، دانش‌آموزان، اساتيد دانشگاه، متخصصين و دانشجويان تحصيلات تكميلي نفع معرفتي خواهد داشت.
تحقيقات انجام شده، مرتبط با عنوان تحقيق در ايران عمدتاً در دانشگاهها و توسط دانشجويان مقاطع تحصيلات تكميلي صورت گرفته است.
در تيرماه 1381 در سايت اينترنتي مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران با استفاده از سه كليد واژه «برنامه درسي + تعليمات اجتماعي+ مطالعات اجتماعي» بدون محدوديت زماني در پايگاههاي اطلاعاتي پايان‌نامه‌ها، طرح‌هاي پژوهشي، مقالات سيمنارها، گزارشات دولتي و علوم تربيتي جستجو صورت گرفت. 29 مدرك مربوط به سالهاي 1353 تا 1375 حاصل اين جستجو بود. 25 مدرك مربوط به تحقيقات در اين موضوع بوده است كه 3 مورد آن مربوط به ادارات آموزش و پرورش كردستان، چهارمحال بختياري و اداره كل مطالعات و برنامه‌هاي وزارت آموزش و پرورش، 2 مورد مربوط به پايان‌نامه تحصيلي در مقطع دكتري و 20 مورد نيز پايان‌نامه تحصيلي در مقطع كارشناسي ارشد بوده است. ضمناً 4 مقاله نيز درميان مدارك حاصله از جستجو وجود داشت .
حسن ملكي در سال 1373 از رساله دكتري خويش در گرايش برنامه‌ريزي درسي رشته علوم تربيتي دانشگاه تربيت معلم تهران دفاع كرده است، در اين رساله وي به تحقيق پيرامون نحوه سازماندهي محتوا در برنامه‌درسي با تاكيد بر برنامه درسي مطالعات اجتماعي پرداخته است. ملكي پس از بيان اصول و ورشهاي سازماندهي محتواي برنامه درسي مطالعات اجتماعي چندين معيار براي بررسي برنامه درسي مطالعات اجتماعي در دوره ابتدايي ايران پيشنهاد كرده است كه به چند مورد آن اشاره مي نمائيم: (1) برنامه درسي مطالعات اجتماعي، برنامه كلي و نظام يافته‌اي از دروس جامعه شناسي، تاريخ، جغرافيا، اقتصاد، سياست و انسان‌شناسي است، (2) برنامه مطالعات اجتماعي، هدفهاي خود را از ماهيت جامعه مي گيرد نه از ساختار علم،(3) در سازماندهي محتواي برنامة مطالعات اجتماعي، مناسبترين شيوه، شيوه بين رشته‌اي است. مساله، واقعه يا موضوعي براي مطالعه انتخاب مي‌شود و از ديدگاه رشته‌هاي مختلف علمي به شيوه حل مسأله توسط دانش‌آموزان مورد مطالعه قرار مي‌گيرد. (ملكي، 1373)
محمدعلي ميرزابيگي در سال 1375 در تحقيقي كه پايان‌نامه دكتري او در دانشگاه اخير الذكر در گرايش برنامه‌ريزي درسي رشته علوم تربيتي مي‌باشد به پژوهش درباره اصول ومعيارهاي انتخاب محتوي و تجربيات يادگيري مطالعات اجتماعي دوره ابتدائي پرداخته است. ميرزا بيگي در پايان‌نامه‌اش چهارچوب نظري در خصوص تعيين اصول و معيارهاي انتخاب محتوا و تجربيات يادگيري در برنامه درسي مطالعات اجتماعي دوره ابتدائي ارائه كرده است. اين چهارچوب بر پايه پنج بررسي قرار دارد كه عبارتند از:
(1) بررسي اصول و معيارهاي انتخاب «محتوا»در برنامه درسي مطالعات اجتماعي دوره ابتدايي از ديدگاه متخصصان و صاحبنظران برنامه درسي،(2) بررسي اصول و معيارهاي انتخاب «تجربيات يادگيري» در برنامه درسي مطالعات اجتماعي دوره ابتدايي از ديدگاه متخصصان و صاحبنظران برنامه درسي، (3) بررسي معيارهاي مورد نظر و مورد استفاده توسط دست‌اندركاران برنامه درسي مطالعات اجتماعي دوره ابتدائي كشور در «انتخاب محتوا» و «تجربيات يادگيري» (4) بررسي علل اصلي عدم امكان به كارگيري برخي از اصول و معيارهاي مورد نظر در انتخاب محتوا و تجربيات يادگيري در برنامه‌ريزي درسي اين درس توسط دست‌اندركاران برنامه درسي، بر اساس اظهار نظرهاي خودشان و بالاخره (5) بررسي معيارهاي مورد قبول معلمان بر اساس مشاهدات و تجربيات آنها در زمينه محتوا و تجربيات يادگيري در برنامه درسي مطالعات اجتماعي دوره ابتدائي. ميرزا بيگي پس از انجام اين پنج بررسي موارد مشترك بين ديدگاههاي مخاطبان بررسي‌ها درباره اصول و معيارهاي انتخاب محتوي و تجربيات يادگيري برنامه درسي مطالعات اجتماعي دوره ابتدائي را مشخص ساخته و با استفاده از آن، چهارچوب نظري جهت تدوين اصول و معيارهاي «انتخاب محتوا» و «تجربيات يادگيري» در برنامه درسي مطالعات اجتماعي دوره ابتدائي را ارائه نموده است. ( ميرزا بيگي، 1375)
وهاب شهبازي در تحقيقي تحت عنوان: «بررسي محتواي كتابهاي درسي تعليمات اجتماعي و فارسي دوره ابتدائي از نظر انطباق با اهداف راهنمايي شغلي در اين دوره از نظر رابرت هاپاك» كه به عنوان پايان‌نامه كارشناسي ارشدرشته مشاوره و راهنمائي دانشگاه تربيت معلم تهران در سال 1373 انجام داده به بررسي كتابهاي درسي از نظر راهنمايي شغلي پرداخته است. در كتابهايي كه محقق در اين پژوهش به بررسي آنها پرداخته است در مجموع از 44 شغل يا حرفه نام برده شده است كه بالاترين فراواني مربوط به شغل آموزگاري است. بر اساس طبقه‌بندي شهبازي، 54 درصد مشاغل معرفي شده را مشاغل سنتي و مابقي مشاغل جديد است. 70 دصد مشاغل مربوط به حرفه‌هاي خاص مردان و 30 درصد مشاغل، زنانه است، از 831 تصوير موجود در كل كتابهاي مورد بررسي در اين تحقيق 91 تصوير يعني 11 درصد به معرفي مشاغل اختصاص دارد. محقق از چنين آمارهايي نتيجه گرفته است كه به امر مهم راهنمائي شغلي در كتابهاي درسي مقطع ابتدايي بويژه كتابهاي تعليمات اجتماعي توجه جدي نشده است.(شهبازي، 1373)

حدود و ثغور موضوعي برنامه‌ريزي درسي

حدود و ثغور موضوعي « برنامه‌ريزي درسي» هنوز به طور كامل شكل نگرفته است و هنگامي كه ماده درسي «مطالعات اجتماعي» و برسي استانداردها در برنامه‌ريزي درسي اين ماده موضوع تحقيق باشد، مسئله بغرنج‌تر مي‌شود. گودلد يكي از دانشمندان مطرح در اين حوزه معرفتي معتقد است كه حوزه نظري برنامه ريزي درسي هر چند با بحران، «هستي» مواجه نيست،اما با بحران «چيستي» روبرو است. برنامه درسي به عنوان يك حوزه معرفتي، حوزه‌اي پراكنده و داراي مرزهاي باز است (مهر‌محمدي ، 1380)
ادعاي اخير حاصل مطالعات گود لد و مهرمحمدي است. مطالعه گولد با بررسي 5 كتاب درسي كامل و جامع برنامه ريزي درسي نوشته نامداران اين رشته علمي همپون: رالف تايلر، اسميت و ديگران، هر يك و تايلر، هر يك، و تابا كه بين سالهاي 1949 تا 1962 منتشر شده، انجام شده است.
مهرمحمدي نيز با استفاده از روش گودلد به بررسي پنج اثر برجسته ديگر برنامه‌ريزي درسي كه بين سالهاي 1976 تا 1995 توسط رابرت زايس،ويليام شوبرت، گلن هس واليوت آيزنر نوشته شده، پرداخته است. مهرمحمدي در جمع‌بندي نهائي مطالعه خود ادعاي گودلد را تكرار كرده است و آن اينكه بر اساس محتواي كتاب‌هاي مورد مطالعه و با توجه به ميزان تمركزي كه در هر يك از مباحث علمي برنامه‌ريزي درسي در كتابهاي مرجع صورت گرفته قلمرو موضوعي و مفهومي برنامه‌ درسي فاقد موضوع‌ها يا ابعاد موضوعي است كه تعلق آن به اين قلمرو را بتوان قطعي دانست. بر اين مبنا بررسي دونسل كتابهاي برنامه‌ريزي درسي نشان داده است كه قلمرو موضوعي علم برنامه‌ريزي درسي هنوز شكل نگرفته است. (همان)
يكي از سردبيران و ويرايشگران ارشد برنامه ريزي درسي در انجمن نظارت و برنامه‌ريزي درسي (ASCD) برنامه‌ريزي درسي را علم و هنري پيچيده مي‌داند كه روز به روز در حال پيچيده‌تر شدن است. وي بر مبناي منابع متفاوت برنامة درسي شش نوع برنامه‌ريزي درسي آشكار: (1) پيشنهاد شده (recommended)، (2) ابلاغ شده (Written)، (3) حمايت شده (supported)، (4) سنجش شده (tested)، (5) تدريس شده (taught) و (6) يادگرفته شده (Learned) و دو نوع برنامه‌ريزي درسي غير آشكار: (1) پنهان (hidden) و (2) انكار شده (excluded) را بطور مجزا مفهوم سازي كرده است.
(GLATTHORN, 2001)
جان ديوئي يك قرن قبل از نوشته شدن مطالب فوق،در كتاب «كودك و برنامه درسي» در سال 1902 از پيچيدگي موضوع برنامه درسي تا حد زيادي كاسته است وي نوشته است: همانگونه كه دو نقطه يك خط مستقيم را تعريف مي‌نمايند، موقعيت يا تجارب كنوني دانش‌آموز و حقايق و اطلاعات نهفته در موضوعات درسي، آموزش را تعريف مي‌كنند. آموزش بدين ترتيب عبارت خواهد بود از يك بازسازي مستمر كه همان حركت از تجارب كنوني كودك به سمت تجاربي است كه در مجموعه‌اي از حقايق سازمان يافته كه ما آنها را موضوعات درسي مي‌ناميم؛ تبلور يافته است برنامه درسي اتصال يافته (Contact curriculum) يا سير از روانشناسي به منطق، چكيده نظريه‌ تربيتي ديوئي در برقراري رابطه طولي بين سه منبع:يادگيرنده، جامعه و دانش براي تهيه برنامه‌درسي و ارائه آموزش است. (مهرمحمدي ، 1374)

استانداردها در برنامه ريزي درسي

بهر حال برنامه‌ريزي درسي علم باشد يا هنر و يا علم و هنر، پيچيده باشد يا ساده، منابع سه‌گانه داشته باشد يا منابع چهارگانه و يا چندگانه امري است كه نمي‌توان آن را متوقف كرد؛ تا تعريف دقيق آن را روشن كنيم. اين معرفت از نوع كاربردي، روزمره و جهاني است و در جريان عمل شكل مي‌گيرد. در زادگاه برنامه‌ريزي درسي يعني ايالات متحده آمريكا روندهاي بزرگي كه برنامه‌ريزي درسي را تحت تاثير قرار داده و يا خواهد داد؛ توسط ASCD در سال 2001 به شرح موارد زير بيان شده‌انده:
(1) افزايش اهميت استانداردهاي ملي و ايالتي، (2) افزايش علائق در برنامه‌ريزي درسي سازنده‌گرا،
(3) گسترش رويكردهاي جديد در آموزش فني و حرفه‌اي، (4) تلفيق آموزش آكادميك و شغلي، (5)گسترش برنامه‌هاي درس تلفيق و بالاخره (6) نهادي كردن فناوري (ASCD,2001)
آموزشكاران، علاقه‌مندي ويژه‌اي در گسترش و بكارگيري برنامه درسي تلفيقي به عنوان وسيله‌اي براي افزايش انگيزه دانش‌آموز و آگاهي دانش‌آموز دارند. اگر چه واژه برنامه درسي تلفيقي دربردارنده رويكردهاي متفاوت است اما در اينجا براي نشان دادن گسترش واحدهاي برنامه درسي كه در آن محتواي دو يا چند رشته علمي تركيب شده، بكار رفته است. افزايش تعداد كنفرانس‌ها و انتشارات درباره گسترش برنامه‌ريزي درسي كه در آن پيشنهاداتي درباره حركت به سوي تلفيق شده، تاثير عمده خود را در سطح پايه‌هاي ششم تا هشتم تحصيلي گذاشته است. اگر چه تحقيقات از كاربرد تلفيق در برنامه‌هاي درس حمايت مي‌كند؛ اما برخي مشكلات بهمراه چنين كاربردهائي وجود داشته و تحقيقات ديگري نشان داده است كه تلفيق، موجب بي‌اعتنائي به محتواي برخي از دانش‌ها كه براي حل مسئله ضرورت داشته، شده است و در برخي موارد تلفيق صرفاً چيدمان ضعيفي از فعاليتها بوده است. بدليل چنين نتايجي، موضوع حد استفاده و شيوه‌هاي تلفيق در برنامه‌ دسي نيز مطرح مي‌باشند (Ibid)
برنامه درسي مطالعات اجتماعي يكي از برنامه‌هاي درسي تلفيقي است. نويسندگان آمريكائي پس از ترسيم شرايط قرن بيست و يكم در اين كشور معتقدند كه در اين شرايط، «مطالعات اجتماعي» نقش رهبري در كمك به دانش‌آموزان براي فهم دنياي اجتماعي اِشان دارد. در اينكه در اين دنيا چگونه باشند، چگونه با نظامهاي طبيعي ارتباط برقرار كنند و چگونه بصورت سازنده و فعال در توسعه آن خودشان را درگير نمايند. (ASCD,1995)
اگر چه مطالعات اجتماعي به عنوان بخش مهمي از هر برنامه آكادميك در همه 50 ايالت سراسر آمريكا محسوب مي‌گردد؛ اما ميان آموزشكاران درباره اهداف و ويژگيهاي مطالعات اجتماعي اختلاف‌نظر وجود دارد. و در طي 15 سال آخر قرن بيستم تلاشهاي جدي براي تعريف و باز تعريف موضوعات مطالعات اجتماعي توسط متخصصان و اصلاحگران آموزشي انجام شده است. بحث درباره اين موضوع هنوز خاتمه نيافته است. دو تن از پژوهشگران آمريكائي در جمع‌بندي از تجارب بدست آمده در آمريكا در اين حوزه، مطالعات اجتماعي را «مطالعه مردم در جامعه» تعريف كرده و هيأت جديدي را براي آن ترسيم نموده‌اند و لزوم توجهات بيشتر در زمينه‌هاي ذيل را در برنامه درسي مطالعات اجتماعي يادآوري كرده‌اند:
(1) ايده‌هاي بنياني و الگوهاي تغيير انساني و اجتماعي در ميان فرهنگ‌ها، (2) بروز و چالش تفاوتها در نظامهاي اجتماعي و اقتصادي سياسي، (3) مشاركت در شكل‌گيري اجرا و ارزشيابي خط مشي‌ها و انتخابهاي شخصي و عمومي (4) به وسط صحنه آوردن همه كساني كه زندگي و ميراث آنها، بواسطه پيشداوري‌هاي قبلي انكار شده است (Ibid)
بحث‌هاي زيادي درباره تفاوت‌هاي بين دانش (Knowledge) و اطلاعات (Information)، ماهيت تلفيقي محتوا (integrated nature of content) و توانائي‌هاي عمل دانش‌آموزان
(student operational ability) در مطالعات اجتماعي در جريان است كه امكان پرداختن به آنها در اين مختصر وجود ندارد. پيشنهادات زيادي درسالهاي پاياني قرن بيستم به عنوان مفاهيم اصلي براي سازماندهي چهارچوب مطالعات اجتماعي در برنامه آموزشي مدارس شده است. دو پژوهشگر آمريكائي نهايتاً هشت ايده سازماندهنده را به عنوان مفاهيم اصلي براي چهارچوب درس مطالعات اجتماعي در آموزش و پرورش عمومي و متوسطه آمريكا ارائه داده‌اند كه عبارتند از: (1) تنوع فرهنگي و پيوستگي، (2) تغيير و استمرار، (3) ديدگاه جهاني (4) مكان، (5) فناوري و علم، (6) توليد و مصرف، (7) اداره و بالاخره (8) شهروندي (Ibid)
برنامه‌هاي مقطع ابتدائي بطور طبيعي گرايش به تلفيق دارند. معلمان در اين مقطع كل‌گرا و عمومي‌اند. و دانش‌آموزان آماده و مشتاق اكتشاف هستند. و خارج شدن از محيط حمايتي خانه‌‌اشان را آغاز كرده‌اند موضوع اصلي درمقطع ابتدائي مهارت در خواندن، نوشتن و چهار عمل اصلي حساب است. چالش اصلي براي ارتقاء اين مهارتها در زمينه‌هاي اجتماعي مختلف، ارتقاء ظرفيتهاي حل مسئله و تصميم‌گيري است، مطالعات اجتماعي فراهم كننده زمينه آرماني براي رفع اين چالش است. (Ibid)
سومين موضوعي كه از روندهاي اصلي در برنامه‌ريزي درسي، لازم الاشاره است استانداردها هستند. در ايالات متحده امريكا با الهام از جنبش كارائي (Efficency movement) كه نزج آن از سال 1913 براي كاربرد اصول مديريت علمي در مدارس بوده است به تدريج موضوع استانداردها در آموزش و پرورش مطرح شده است تا جائي كه در اواخر دهه 80 و اوائل دهه 90 عنوان جنبش استانداردها (Standards movement) يكي از اصطلاحات پركاربرد در ادبيات آموزشي بوده است. مطالعات پژوهشگران آمريكائي به نتايج متنوع و متكثري رسيده است. نگارنده با مطالعه‌اي كه در ادبيات مربوط به استانداردها در امريكا داشته است به اين نتيجه رسيده است كه بين سالهاي 1950-1910 در امريكا استاندارد و برنامه‌درسي ملي جواب داده و كاركردي بوده است. از 1980-1950 تنوع فراوان در آموزش و پرورش آمريكا در پاسخ به نيازهاي جامعه وجود داشته است و موضوع استاندارد و برنامه درسي ملي چندان مطرح نبوده است. اما از سال 1980 به بعد استانداردها و برنامه‌هاي درسي با توجه به نيازهاي ايالتي و محلي تدوين شده است و استانداردهايي كه در سطح ملي تعيين مي‌شود از نوع داوطلبانه است و ايالتها و مناطق ناچار به رعايت‌آنها نيستند. نكته مهم آن است كه در استفاده از تجربه استانداردسازي در آمريكا و وضعيت فعلي آن نبايد با ساده لوحي برخورد كرده و تعميم ناروا دهيم. آنها در مقاطع مختلف تصميمات متناسب با وضعيت خودشان را گرفته‌اند و ما نيز بايد با توجه به شرايط خود عمل كنيم و به عبارت دقيق كلمه اقتباس نمائيم و نه تقليد. با اين هوشياري به مرور كوتاهي در تجربه‌ استانداردسازي در امريكا مي‌پردازيم.
در اواسط دهه آخر قرن بيستم، بحث‌هاي جدي در موافقت و مخالفت با انواع استانداردها در ايالات متحده آمريكا وجود داشته است و كماكان ادامه دارد. آمريكائي‌ها پس از انتشار گزارش «ملتي در معرض خطر» در سال 1983 تكان شديدي ‌خوردند و به فكر اصلاحات جدي در آموزش و پرورش افتادند. از آن سال به بعد در هر دوره رياست جمهوري برنامه مشخصي براي اصلاح آموزش و پرورش آمريكا داده شده است در اواخر دهه هشتاد اهداف 6 گانه آموزش و پرورش در سال 2000 مطرح شده است و در سالهاي بعد 2 هدف ديگر نيز به آن اضافه شده و به اهداف 2+6 مشهور شده و با صرف بودجه‌هاي نجومي تلاش براي به روز كردن آموزش و پرورش صورت گرفته است آموزش و پرورش در آمريكا شديداً محلي‌گرا است. يكي از نويسندگان امريكائي در اين خصوص نوشته است: «كنترل محلي تعيين كننده ويژگيهاي آموزش وپرورش آمريكا از زماني كه اولين كلاس درس ايجاد شده بوده است». با اينحال از سال 1910 تا سال 1950 تعيين كننده اصلي برنامه درسي، دولت مركزي آمريكا بوده است و اين امر نيز موفقيت آميز قلمداد شده است.
پژوهشگران موافق استانداردهاي ملي در آموزش و پرورش امريكا دلايل زير را در خصوص موفقيت آن بر مي‌شمارند:
(1) تضمين اينكه همه شهروندان داراي دانش و ارزشهاي مشترك مورد نياز براي كاركرد دموكراسي هستند.
(2) از وقتي كه همه 50 ايالت استانداردهاي ملي را اجرا كرده‌اند؛ نتايج بيانگر كارايي بيشتر است.
(3) مسئولين آموزش و پرورش در سطح محلي و ايالتي تشويق به ارائه استانداردهاي خودشان شده‌اند.
(4) كيفيت آموزش و پرورش بهبود يافته است.
(5) عدالت آموزشي در ابعاد وسيعي تضمين شده است.(NERISON-LOW, 1997)
در عين حال گروه ديگري از پژوهشگران آمريكائي با انتقاد از استانداردهاي ملي تاكيد بر ناكاميهاي متعدد آن به دلايل زير دارند:
(1) استانداردهاي مشترك گرايش به بازتاب حداقلي از دانش و مهارت دارند كه در نتيجه آن كليت نظام آموزشي افت مي‌كند.
(2) گسترش استانداردها در سطح ملي منجر به مصرف منابع مورد نياز براي تلاشها در سطح ايالتي و محلي مي‌گردد.
(3) استانداردهاي ملي مي‌تواند منجر به برنامه درسي غير مشروع گرديده و مانعي بر سر راه خلاقيتهاي محلي در برنامه‌ريزي درسي گردد.
(4) استانداردها به تنهائي تاثيري در موفقيت دانش‌آموزان نخواهد داشت مگر اينكه منابع قابل توجهي براي نظامهاي مدرسه‌اي محلي فراهم گردد. در حاليكه تلاشهائي براي كوچك كردن نقش دولت و بودجه‌هاي دولتي همزمان با تاكيد بر استانداردهاي ملي صورت گرفته است.
همزمان با گسترش مخالفت ها با عدم مطلوبيت استانداردهاي ملي، اجماع بر روي مطلوبيت استانداردها در سطح ايالتي در امريكا در حال ظهور و رشد است (O NNEIL,1993)
موضوع استانداردسازي، اختصاصي به امريكا ندارد. پژوهشگران امريكائي براي شناخت كيفيت آموزش و پرورش اين كشور مطالعات تطبيقي را آغاز كرده و به بررسي آموزش و پرورش كشورهاي رقيبي همچون‌آلمان و ژاپن پرداخته‌اند. يكي از اين مطالعات تطبيقي كه در سال 1994 در خصوص آموزش و پرورش آلمان انجام شده و گزارش آن در سال 1999 توسط وزارت آموزش و پرورش آمريكا منتشر شده، نشان داده است كه در آلمان عليرغم استقلال ايالتها در برنامه‌ريزي و اجراي آموزش و پرورش، يك كميسيون مركزي متشكل از نمايندگان ايالتهاي آلمان براي ايجاد هماهنگي در آموزش وپرورش كشور آلمان وجود دارد كه همكاري ايالتها را تضمين مي‌نمايد. تحقيقات نشان داده است كه اين همكاري‌ها منجر به ميزن زيادي از استاندارد سازي در ساختار نظام آموزشي و بسط و اجراي استانداردها و برنامه درسي مشابه بين ايالتها شده‌ است. (USED,1998)
يكي از دلائل موافقين استانداردهاي ملي در آمريكا از طريق مطالعات تطبيقي بدست آمده است و مي گويند: “Competing countries do it" كشورهاي رقيب اين كار را مي كنند. اين مطالعات نشان داده است كه كشورهاي زيادي كه مدارس آنها موفقيت علمي در سطح عالي بدست مي‌آورند برنامه درسي ملي دارند. (ASCD,1995) با اين حال محققين گوشزد كرده‌اند كه سازماندهي خوب برنامه درسي ملي تنها تضمين كننده موفقيت‌هاي علمي بالا در اين كشورها نيست.
در اين كشورها، ابزارهاي قدرتمندي براي اثربخش كردن تعريف استانداردهاي علمي و تنظيم برنامه درسي وآزمونها با يكديگر به كار رفته است. براي مثال از كشور فرانسه بعنوان يك مثال برجسته در اين خصوص ياد كرده‌اند. در مطالعات آمريكائي‌ها كشورهاي چين، انگليس و ژاپن از نمونه‌هاي موفق در استاندارد سازي در سطح ملي بوده‌اند.(MARZANO,1996)
نكته حائز اهميت ديگر در بحث استاندارد سازي آن است كه استانداردهاي محتوا و انتظارات عملكردي مربوط به آنها كه دانش بنياد بوده و توسط متخصصين موضوعي پيشنهاد مي‌شود عمق برنامه درسي را نشان مي‌دهد و نه پوشش الزامي آن را. مسئولين تدوين راهنماي برنامه‌ريزي درسي بايد از ميان آنها و بر حسب و حال برنامه درسي تعدادي از استانداردها را انتخاب نمايند و پوشش مربوطه را تعيين كنند. در اينصورت است كه نه با مفاهيم زياد از يك رشته علمي و نه با حذف برخي از مفاهيم رشته‌هاي علمي سازنده درس مطالعات اجتماعي مانند آنچه در برنامه درسي مطالعات اجتماعي مقطع ابتدائي كشورمان وجود دارد، روبرو نمي‌شويم.

منابع وماخذ :
1.دفتر تاليف وبرنامه ريزي كتابهاي درسي،1377 ،چهار چوب هاي برنامه ريزي درسي.
2. دفتر تاليف وبرنامه ريزي كتابهاي درسي،1379،منشور مديريت دفتر برنامه ريزي وتاليف كتابهي درسي.
3.شهبازي،وهاب،1373،بررسي محتواي كتابهاي درسي تعليمات اجتماعي و فارسي دوره ابتدائي از نظر انطباق با اهداف راهنمايي شغلي در اين دوره از نظر رابرت هاپاك،دانشگاه تربيت معلم تهران.
4.صديق ،عيسي،1339،روش نوين در آموزش و پرورش.
5. ملكي ،حسن ، 1373،سازماندهي محتوا در برنامه‌درسي با تاكيد بر برنامه درسي مطالعات اجتماعي،دانشگاه تربيت معلم .
6. مهر محمدي ،محمود،1374،…
7. مهرمحمدي ،محمود،1380،…
8. .ميرزابيگي،محمدعلي،1375، اصول ومعيارهاي انتخاب محتوي و تجربيات يادگيري درس مطالعات اجتماعي دوره ابتدائي ،دانشگاه تربيت معلم.
9. مقني زاده محمدحسن،1377، نقد برنامه درسي مطالعات اجتماعي مقطع ابتدائي.
10. مقني زاده،محمد حسن،1381،برسي استانداردها در نظام برنامه ريزي درسي درس مطالعات اجتماعي مقطع ابتدائي درسال تحصيلي 82-1381 .(طرح تحقيق تصويب نشده در موسسه پژوهشي !!! برنامه ريزي درسي سازمان پژوهش وبرنامه ريزي آموزشي)
11.ASCD, 1995,CONTENT OF THE CURRICULUM 2NDEDITION.
12.GLATTHORN , ALLEN,2001,THINKING ABOUT CURRICULUM.
13.MARZANO, ROBERT J AND KENDALL ,JOHN S ,1996,ACOMPERIHENSIVE GUIDE TO DESIGNING STANDARDS –BASED DISTRICTS,SCHOOLS,AND CLASSROOM.
14.NERISON-LOW,ROBERTA AND ASHWILL,MARK,1997,THE DEVELOPMENT AND IMPLEMENTATION OF EDUCATION STANDARDS IN THE UNITED STATES.
15.O NEIL,JOHN,1993,CAN STANDARDS MAKE A DEFERENCE,EDUCATIONAL LEADERSHIP,VOLUM 50 ,NUMBER 5.
16.U.S. DEPARTMENT OF EDUCATION,1998,PROGRAM PERFORMANCE PLANS.