Monday, January 12, 2004

طرح ارزشيابي توصيفي عرصه چالش با مفاهيم :رقابت ، مقايسه ، تفاوت هاي فردي و...

يكي از پيام هاي اصلي طرح ارزشيابي توصيفي براي اصلاح نظام ارزشيابي تحصيلي ،جلوگيري از رقابت غير سازنده رايج در كلاسهاي درس و تلاش در به رسميت شناختن تفاوت هاي فردي دانش آموزان است. در مقاله اي كه در پي مي آيد؛ آقاي ابراهيم اصلاني مفهوم رايج رقابت را به چالش كشيده است. اين مقاله در روزنامه همشهري امروز دوشنبه 22 دي ماه 1382 صفحه 9 چاپ شده است.

طرح يك ديدگاه:

رقابت بد است

ابراهيم اصلاني

بله ! درست خوانده ايد! «رقابت بد است»، هيچ گونه اشتباه چاپي رخ نداده است و يا علامت سؤال(؟) از قلم نيفتاده است. آموزه هاي علم
روانشناسي تربيتي، با رقابت از هر نوع آن مخالف است.

رقابت موضوعي بسيار مهم در مباحث سياسي، اقتصادي، هنري، تربيتي و غيره است. شايد تصور دنيايي بدون رقابت غيرممكن به نظر برسد. رقابت جز جدايي ناپذير زندگي مردم شده و در همه ابعاد زندگي ريشه دوانيده است. در شرايطي كه رقابت امري پذيرفته شده در جامعه امروزي است چگونه مي توان با آن مخالفت كرد؟

آيا رقابت بد است؟

اغلب مردم براي اين سؤال كه «درباره رقابت چه فكر مي كنند؟» پاسخي تكراري دارند، ابتدا رقابت را به دو نوع رقابت سالم- ناسالم (يا خوب- يا بد و يا مثبت- منفي) تقسيم كرده و بعد توضيح مي دهند كه رقابت سالم خوب است و يا رقابت نبايد ناسالم باشد. به عبارت بهتر، اين تصور وجود دارد كه دو نوع رقابت وجود دارد كه فقط يكي سازنده و مؤثر است.

رقابت، ابزاري انگيزشي است كه در شرايط و موقعيت هاي گوناگون مورد استفاده قرار مي گيرد. رقابت، شايع ترين ابزار انگيزشي است و براي خيلي ها، تنها ابزار است. براي افزايش توليد و توسعه اقتصادي رقابت را توصيه مي كنيم، براي بهبود كيفيت كالاها، چاره كار را در رقابت مي بينيم. در سياست هم اعتقادي جدي به رقابت وجود دارد، رقابتي كه گاه به افراطي غيرقابل كنترل كشيده مي شود. در تربيت و بخصوص تربيت رسمي (آموزش و پرورش) هم كه رقابت حرف اول را مي زند. بهترين توصيه مدارس و معلمان براي ايجاد انگيزه تحصيلي در دانش آموزان، ايجاد و تقويت حس رقابت است. براي والدين هم استفاده از رقابت امري روزمره و ضروري محسوب مي شود.

در هر حال، رقابت آن قدر عموميت دارد كه كمتر كسي در ضرورت استفاده از آن شك مي كند. بديهي و عادي تلقي كردن رقابت، منجر به شبهه و غفلتي بزرگ مي شود. بزرگترين شبهه درباره رقابت آن است كه تعريف مشخص و شفافي درباره آن وجود ندارد؛ اين موضوع بسيار بيش از آنچه فكر مي كنيد مهم است. همه فقط به كاربردهاي رقابت و سالم و ناسالم بودن آن مي انديشند و كسي به معنا و مفهوم آن اهميتي نمي دهد. اين نقيصه هم در سطح عامه ديده مي شود و هم در سطح خاص (مقامات و افراد تاثيرگذار).

معناي رقابت

تاكنون به اين موضوع فكر كرده ايد كه معناي رقابت چيست؟ ما چون به معناي رقابت توجه نمي كنيم، لذا به راحتي آن را مترادف با واژه مسابقه هم به كار مي بريم؛ در صورتي كه رقابت و مسابقه كلماتي هم معني نيستند. معناي اين دو كلمه متفاوت است و طبعاً كاربردهاي آنها نيز متفاوت خواهد بود. به تعاريف مسابقه و رقابت توجه كنيد:

مسابقه: كوششي براي وصول به هدفي كه مورد نظر ديگري نيز هست.
رقابت: كوششي براي پس انداختن ديگري از وصول به هدفي كه مورد نظر هر دو طرف است.(۱)


هم مسابقه و هم رقابت، كوششي براي وصول به هدفي مشترك است، با اين تفاوت كه رسيدن به هدف در رقابت، منوط به پس انداختن و پشت سر گذاردن ديگري است. با مثال هايي موضوع روشن مي شود. خداوند در قرآن مي فرمايد: «در كارهاي نيك، سبقت گيريد»(۲) تا به حال با دقت در مفهوم اين آيه انديشيده ايد؟ اگر كسي كار خيري انجام داد، خداوند ثوابي به او عطا مي فرمايد و اگر كسي ديگري، خيري بزرگتر يا كوچكتر انجام داد، خداوند به او هم متناسب با كارش ثواب مي دهد، اما اين بدان معنا نيست كه چون كار خير يكي بزرگتر است، خداوند از ثواب يكي كم كند و به ثواب ديگري بيفزايد. يا اگر شما ورزش كنيد كه سالم بمانيد و ديگري هم با همين هدف ورزش كند، چيزي از همديگر نمي كاهيد. در رقابت چنين نيست و اگر كسي چيزي را به دست آورد، ديگري از آن محروم مي شود. در فوتبال يك تيم اول مي شود و تيم هاي ديگر در رديف هاي بعدي قرار مي گيرند. در مدرسه وقتي دانش آموزي شاگرد اول مي شود، بقيه در رتبه هاي دوم به بعد قرار مي گيرند.

ما عادت كرده ايم بگوييم مسابقه دو و ميداني و يا مسابقه فوتبال و به راحتي كلمه رقابت را هم به جاي مسابقه به كار مي بريم، اما در واقع، فوتبال و دوو ميداني رقابت هستند، نه مسابقه. ورزش كردن اگر به قصد برد و باخت و پس انداختن ديگري نباشد، مسابقه است. بنابراين در رقابت، محدوديت هدف وجود دارد، در صورتي كه مسابقه چنين محدوديتي ندارد و هدف براي همه قابل دسترسي است.

چرا رقابت بد است؟

دلايل زيادي براي اثبات اين موضوع وجود دارد، اما مشكل آنجاست كه تغيير دادن نگرش ها كار سختي است. وقتي رقابت با زندگي ما آميخته مي شود و ساليان سال در ابعاد مختلف زندگي حضور داشته است، پذيرفتن نگرش جديد كار آساني نخواهد بود.

بيراه نخواهد بود اگر بگوييم موضوع رقابت بحثي بسيار جدي، پيچيده و داراي ابعاد غيرقابل تصور است. هم پذيرش رقابت و هم نفي آن تبعاتي فلسفي، روانشناختي، جامعه شناختي و غيره دارد و به طور كلي مي تواند تمام ابعاد مسائل انساني را تحت تأثير قرار دهد. شما اگر بپذيريد كه با رقابت زندگي كنيد بايد تبعات آن را هم بپذيريد. به همين ترتيب تصور دنيايي بدون رقابت تبعات خاص خود را خواهد داشت كه البته دشواري ها و دردسرهاي آن فوق العاده زيادتر خواهد بود.

وقتي مي گوييم رقابت بد است، به طور حتم شما شواهدي از آثار مثبت آن ارائه مي دهيد. مثلاً در مسائل تحصيلي، رقابت مي تواند عامل تحرك و ايجاد انگيزه براي دانش آموزان باشد. بله! رقابت مي تواند آثار مثبتي داشته باشد و ما را قانع سازد كه پديده اي خوب و مفيد است. اما اگر بدانيد كه آن چه آثار و عواقب منفي دارد، از خير آثار مثبتش خواهيد گذشت. بگذاريد در پاسخ به اين سؤال كه «چرا رقابت بد است» به دلايلي اشاره كنيم: (۳)

اول- مبناي اصلي رقابت مقايسه است. وقتي افراد را به رقابت وامي داريم، در واقع به نوعي آنها را با يكديگر مقايسه مي كنيم. مقايسه با يك اصل روانشناسي منافات دارد: اصل تفاوت هاي فردي. اگر مي پذيريم كه انسانها با هم متفاوتند و هر انساني موجودي منحصر به فرد است، پس چه اصراري به مقايسه آنها با يكديگر داريم؟ چرا به زور مي خواهيم انسان هايي با شخصيت ها و قابليت هاي متفاوت را در قالب هاي تحميلي و از پيش تعيين شده قرار دهيم؟ مي توان گفت كه تمايل به استفاده از رقابت، با ضعف نگرش هاي انسان گرايانه ارتباط دارد.

دوم- در رقابت هميشه برنده و بازنده وجود دارد. موضوع انسان هاي برنده و بازنده بسيار مورد توجه عده اي از روانشناسان بوده است. با گسترش نهضت روانشناسي انسان گرا اين موضوع اهميت بيشتري يافته است. چرا هميشه بايد سعي كنيم كه افراد جامعه را در دو قطب برنده- بازنده قرار دهيم؟ آيا القاي حس برتري طلبي و سلطه جويي ابزار مناسبي براي اعتلاي شخصيت انسان هاست؟ آيا انسان ها زماني خوشبختند كه برنده شدنشان را بر ديگران جشن بگيرند؟ و آيا اين نگرش با اصول انساني- ديني سازگاري دارد؟

سوم- در رقابت تعداد بازنده ها بيشتر از برنده ها ست. شايد تاكنون در مدارس شاهد اعطاي جوايز به شاگردان اول تا سوم يا نفرات برتر بوده ايد. تعداد محدودي جايزه مي گيرند (و معمولاً هم بيشتر وقت ها جايزه ها را اينان تصاحب مي كنند) و بقيه دست مي زنند و برنده ها را تشويق مي كنند. چون رقابت منجر به برنده شدن عده اي مي شود ما دلمان را خوش مي كنيم كه رقابت آثار مثبتي دارد. در رقابت تبليغاتي هم اين نكته قابل تأمل است. شركتي كه در رقابت تبليغاتي برنده مي شود حتي اگر كيفيت محصولش پايين تر از كالاهاي مشابه باشد بالاخره سود خود را مي برد و بازنده ها هميشه كساني نيستند كه واقعاً قابليت هاي كمتري دارند.

چهارم- در رقابت برنده ها به اندازه اي مورد توجه قرار مي گيرند كه بازنده ها فراموش مي شوند. در سياست، اقتصاد، هنر و هر سوژه ديگري، اين برنده ها هستند كه مورد توجه اند و بازنده ها حتي اگر قابليت ها و ارزش هايي هم داشته باشند به تدريج فراموش مي شوند. يك اثر مخرب رواني رقابت در همين موضوع نهفته است. فرد برنده براي اين كه فراموش نشود تنور رقابت را داغ تر مي كند و هميشه سعي مي كند برنده باقي بماند. يك ترس عمده و هميشگي برنده ها اين است كه برنده بودنشان را حفظ كنند. در موارد زيادي، در رقابت هدف تغيير مي كند و فرد به جاي تلاش در نيل به هدف اصلي، تلاش خود را مصروف برنده بودن و برنده ماندن مي نمايد و حتي ممكن است كه هدف اصلي براي او ديگر ارزش خود را از دست بدهد. در هر حال ترس از عقب افتادن و فراموش شدن جزيي از رقابت و رقابت طلبي است. در رقابت بازنده ها به تدريج فراموش مي شوند.

پنجم- رقابت به نفع قوي ترهاست تا ضعيف ترها. در فوتبال، در صنايع مختلف، در سياست و حتي در يك مدرسه، اكثراً قوي ترها در رقابت برنده اند. تا به حال توجه كرده ايد كه مثلاً در يك مدرسه از ابتداي سال تحصيلي كه رقابت بين بچه ها آغاز مي شود و به عبارت بهتر، رقابت از طرف عوامل مدرسه و والدين ايجاد مي شود، به مرور زمان عده اي كه قوي ترند رتبه هاي برتر را به خود اختصاص مي دهند و بقيه از آنها فاصله مي گيرند. بعد از مدتي، فقط قوي ترها با هم مبارزه مي كنند و ضعيف ها فقط به نظاره مي نشينند. اين فرايند منجر به ايجاد و بسط خود پنداره منفي در عده زيادي از دانش آموزان مي شود، يعني آنها به اين باور مي رسند كه هر چه زور بزنند و تلاش كنند بي فايده است.

ششم- كنترل رقابت اغلب ناممكن است. برخلاف اين تصور كه مي توان براي رقابت حد و مرزي تعيين كرد عملاً كنترل رقابت و تعيين محدوده و نقطه پايان براي آن اغلب ناممكن است. معمولاً ما در مدرسه، خانه، محيط ورزشي، زندگي شخصي و غيره، رقابت را آغاز مي كنيم ولي از كنترل آن عاجز مي مانيم. يك بعد مهم رقابت بعد عاطفي است كه ماهيتاً كنترل آن كار آساني نيست.


خوب اين چند دليل، باز به دلايل بيشتري نياز داريد؟! به دلايل زياد ديگري هم در مخالفت با رقابت مي توان اشاره كرد ولي آنچه كه اينجا مي آيد بحثي روزنامه اي است و تا همين حد قابل طرح است. طرح اين موضوع حداقل براي عده اي بخصوص مدارس، معلمان و مربيان، والدين و ساير افراد و مرتبط با مسائل انساني مي تواند قابل تأمل و تفكر باشد.

حداقل مي توان به اين نتيجه رسيد كه كاربرد رقابت، اولاً به جنبه هاي انساني قضيه بيشتر توجه كنيم. ثانياً درباره آثار مثبت آن دچار اغراق و خودفريبي نشويم و ثالثاً- به دنبال شناسايي ابزارهاي انگيزشي ديگر هم باشيم. اين نكته از اهميت بيشتري برخوردار است و مي تواند نكات قبلي را هم تحت تأثير قرار دهد، اگر جامعه با ابزارهاي انگيزشي ديگري و بخصوص روش هاي مشاركتي و همچنين روش هايي كه جنبه هاي معنوي دارند آشنا شود، ديگر خود را به رقابت محدود نخواهد كرد.


نكاتي براي انديشيدن


۱- بحث رقابت از منظر انساني- ديني بايد به شدت مورد تأمل و تحقيق قرار گيرد. رقابت با مباني دين اسلام تقابلي آشكار دارد. مطالعه و بررسي آيات و روايات به يافته هاي جديد و شگفت آوري منجر خواهد شد.

۲- رقابت محصول غرب است و بنا نهادن جامعه اي بر مبناي رقابت ما را غربي تر خواهد كرد همچنان كه اين اتفاق افتاده است و دارد سرعت مي گيرد! چرا جامعه و نظام ما بدون انديشه اي بنيادي به استفاده از رقابت تمايل نشان مي دهد؟ رقابت ها (يا مسابقه هاي) قرآني چه معنا و مفهومي دارد؟

۳- عجيب است كه در جوامع غربي بخصوص در مباحث تربيتي و آموزشي، رقابت دارد جاي خود را به مشاركت مي دهد ولي ما هنوز رقابت را به عنوان تنها ابزار انگيزشي مي شناسيم! در آموزش و پرورش ايران گهگاه چيزهايي در باب روش هاي جديد انگيزشي گفته مي شود ولي چندان جدي نيست! چه زماني بايد متوجه شويم كه استفاده از رقابت يك انحراف تربيتي محرز براي جامعه ماست؟

پي نوشت ها:

۱) اين تعاريف مبناي پژوهشي دارند. جهت اطلاع از مباني تعاريف ارائه شده مي توانيد به پايان نامه كارشناسي ارشد نگارنده مراجعه كنيد: مقايسه اثربخشي سه روش رقابت فردي، تلاش فردي و رقابت گروهي/ به راهنمايي دكتر علي اكبر سيف/ دانشگاه علاوه طباطبايي/ سال تحصيلي ۷۵-۷۴

۲) قرآن: مائده/ ۴۸

۳) پايان نامه/ اصلاني

ا اينجا كليك كنيد تا اصل مقاله و نماد جالب رقابت را ببينيد !!


Tuesday, January 06, 2004

مدرسه مسلم بن عقيل تبريز ، مدرسه اي نوآور

در سال گذشته تحصيلي ،يك روز در اولين ساعت بامداد ديدن كا منت آقاي طاهري مدير مدرسه مسلم كه در آن گزارش فعاليت مدرسه را ارسال كرده بود من را شگفت زده كرد ، چون تا آن موقع به فكرم نرسيده بود كه گزارشات مدارس مجري طرح ارزشيابي توصيفي را از طريق كا منت ها دريافت كنيم. اينك دومين نو آوري در سطح مدارس مجري طرح ارزشيابي توصيفي نيز به نام مدرسه مسلم بن عقيل تبريز ثبت شده است. پيامي كه در پي مي آيد در اولين ساعت بامداد امروز از طريق كا منت مطلب زير (نگرشي در مباني نظري طرح ارزشيابي توصيفي) كه همه مي توانند ببينند ؛ توسط آقاي نادر طاهري مدير مدرسه مسلم ارسال شده است.

بسمه تعالي

به وزارت آموزش و پرورش- دفتر ارزشيابي تحصيلي -جناب آقاي محقق معين
از دبستان مسلم بن عقيل –ناحيه يك تبريز

سلام عليكم
احتراما به استحضار عالي مي رساند كه بعد از گردهمايي آموزگاران مجري طرح ارزشيابي توصيفي در استان آذربايجان شرقي، با آموزگاران محترم مجري طرح در اين آموزشگاه جلسه اي تشكيل داده و در مورد نحوه ي گردهمايي و ساير اقدامات انجام گرفته درباره ي طرح تبادل نظر شد و اطلاعات لازم بدست آمد.

در ضمن به اطلاع مي رساند كه جهت تكميل و تسريع در كارها و در راستاي گسترش شبكه اطلاع رساني وبلاگ اينترنتي به نشاني :
www.moslem-abn-agil.persianblog.com داير گرديد. و با ايميل : Moslem_abn_agil@noavar.com پيغامها براي اين آموزشگاه قابل دسترسي خواهد بود.

به هر حال اقداماتي است اندك كه از تدبير و تجربه ي اساتيد و مسئولان محترم علي الخصوص جناب عالي به دست آمده است. اميدواريم گامي براي اجراي هر چه بهتر ارزشيابي توصيفي باشد. در خاتمه از لطف جنابعالي در ارسال پيام تسليت به مناسبت درگذشت والده ي مكرمه اين حقير تشكر نموده و آرزوي سلامتي جنابعالي و همه خدمتگذاران عرصه ي تعليم و تربيت را از درگاه خداوند متعال مسئلت مي نمايد. و همچنين براي مصيبت ديدگان شهرستان بم آرزوي صبر و بردباري براي از دست رفتگان عزيزمان مغفرت الهي را طلب مي نماييم .
دبستان مسلم بن عقيل ناحيه يك تبريز – طاهري


ويژگي نو آورانه مدرسه مسلم كه در اولين پيامهاي و بلا گ مدرسه مسلم بن عقيل مشاهده مي شود ؛ صرفا در اولين مدرسه مجري طرح ارزشيابي توصيفي كه خودش وبلاگ درست كرده نيست . بلكه گزارش فعاليت ها يش را هم راسا منتشر كرده و در يك پيام به وبلاگ اصلي هم لينك داده است !! گزارش فعاليت هاي سال گذشته مدرسه مسلم را مي توانيد در ديگر وبلاگ اين مدرسه در اينجا ببيند. بار ديگر از همه دوستان مدرسه مسلم بويژه جناب آقاي طاهري مدير مدرسه و فرزند عزيزشان كه با طرح ارزشيابي توصيفي همكاري هاي ارزشمندي داشته اند؛ صميمانه متشكرم.
محقق معين ، تهران، سه شنبه 16/10/1382

Thursday, January 01, 2004

نگرشي در مباني نظري طرح ارزشيابي توصيفي

محمد حسن محقق معين

11 دي 1382


مقدمه

وجه مميزه طرح ارزشيابي توصيفي از ساير طرح هاي ارزشيابي تحصيلي ، تاكيد اين طرح بر استفاده از مقياس هاي كيفي (qualitative scales)در سنجش پيشرفت تحصيلي دانش آموزان است. ارزشيابي توصيفي كه تركيبي از دو واژه "ارزشيابي " و "توصيفي" است؛ يك اصطلاح علمي نيست كه به دنبال آن در فرهنگ هاي علوم تربيتي بگرديم!! اين تركيب نامي است كه براي ناميدن و معرفي يك طرح جديد ارزشيابي تحصيلي به دلخواه انتخاب شده است. طرح ارزشيابي توصيفي نوعي ارزشيابي كيفي(qualitative evaluation) است.

ارزشيابي كيفي بيانگر رويكرد جديدي در تكميل ارزشيابي هاي سنتي است. نظريات گوبا و لينكلن سيطره ارزشيابي هاي سنتي را مورد تهاجم قرار داده و بيش از يك دهه موضوع جدال نظري صاحبنظران ارزشيابي بوده است (ANDERSON, 1999) .آندرسون در كتاب " بنيادهاي تحقيق آموزشي" اين مباحثات را در پاسخ به برخي محدوديت هاي ارزشيابي هاي سنتي قلمداد نموده و آنرا موجب شكوفا شدن عرصه ارزشيابي و خط مشي گذاري مي داند)مقني زاده (محقق معين)، 1380)

متاسفانه تا كنون طراحان طرح ارزشيابي توصيفي، مباني نظري اين طرح را ارائه ننموده و صرفا به بيان شواهد پژوهشي و مستندات اداري استفاده از مقياس هاي كيفي در ديگر كشور ها بسنده كرده اند. از آنجا كه اخيرا مباني نظري طرح ارزشيابي توصيفي از سوي صاحبنظران مورد بحث قرار گرفته است؛ از جمله در ويژه نامه هفته پژوهش سال 1382 پژوهشكده تعليم و تربيت ، نگارنده بر خود فرض نمود كه به عنوان يكي از همكاران اين طرح به سهم خود با وضوح بيشتري برخي از پشتوانه هاي نظري طرح ارزشيابي توصيفي را دو باره مطرح نمايد.

از ابتداي سال جاري كه از موضوع برگزاري همايش ارزشيابي تحصيلي آگاه شدم؛ با ارسال مقاله قصد داشتم در خصوص مباني نظري طرح ارزشيابي توصيفي، در همايش ارزشيابي تحصيلي كه با حضور مجريان طرح و ساير صاحبنظران و دست اندر كاران ارزشيابي تحصيلي در آذر ماه 1382 در تهران برگزار شد ، آخرين يافته ها و حاصل مطالعات خويش را عرضه كنم! اما هر چند كه به موقع مقاله را ارسال كردم اما متاسفانه فرصت و اجازه اين كار به من داده نشد !!
خوشبختانه در مرداد ماه سال 1380 در مقاله اي تحت عنوان ارزشيابي توانمند ساز مشروحا مباني نظري "ارزشيابي كيفي "، "مدل ارزشيابي توانمند ساز " و نحوه كاربرد اين مدل در بخشي از نظام آموزشي كشورمان (آموزش فني و حرفه اي يا علمي – كاربردي ) را مطرح كرده ام. همچنين در تير ماه سال 1382 گزارش اجراي طرح پيش آزمايشي ارزشيابي توصيفي در 24 كلاس اول ابتدائي 12 مدرسه در 5 استان كشور در سال تحصيلي 1382- 1381 را به دفتر ارزشيابي تحصيلي و تربيتي وزارت آموزش و پرورش و از آن طريق دبيرخانه شوراي عالي آموزش و پرورش تقديم كرده ام. گزارش اجمالي اجراي پيش آزمايشي طرح ارزشيابي توصيفي را بخوانيد.

متاسفانه اغلب مسئولين اصلي طرح ارزشيابي توصيفي در دفتر ارزشيابي تحصيلي و تر بيتي وزارت آموزش و پرورش هيچ رغبتي به استفاده از نظرات صاحبنظران دانشگاهي و حتي ديگر دست اندر كاران در وزارت آموزش و پرورش و علاقه منداني چون من براي ارتقاء كيفيت اجراي طرح آزمايشي ارزشيابي توصيفي از خود نشان نمي دهند. معهذا نگارنده طي شش ماه گذشته به صورت داوطلبانه وبلاگ ارزشيابي توصيفي را فعال نگاه داشته و با مجريان طرح آزمايشي ارزشيابي توصيفي در مدارس و سازمانهاي آموزش و پرورش استانها ارتباط خود را حفظ كرده و تا وقتي كه بتواند حفظ خواهد كرد. در ادامه بخشي از مباني نظري طرح ارزشيابي توصيفي تقديم مي شود.

نظريه گوبا و لينكلن (GUBA & LINCOLN THEORY)

گوبا و لينكلن در سال 1989 نتايج تحقيقات خود را در كتابي تحت عنوان نسل چهارم ارزشيابي ( Fourth Generation Evaluation) منتشر ساخته اند . نتايج پژوهشهاي اين دو ارزشياب را شايد بتوان به زلزله اي در ارزشيابي تشبيه كرد.
جارگون باسترز(Jargon Busters) چكيده‌اي از كتاب نسل چهارم ارزشيابي تهيه كرده است كه نظريه گوبا و لينكلن را با استفاده از اين چكيده در ادامه بيان كرده ايم. اصطلاح نسل چهارم ارزشيابي اين سئوال را به ذهن متبادر مي سازد كه نسلهاي اول تا سوم ارزشيابي از نظر گوبا و لينكلن كدامند و از چه ويژگي هائي برخوردارند؟ در جملاتي كوتاه به بيان اين مهم مي پردازيم.

نسل اول ارزشيابي (اندازه گيري )

نسل اول ارزشيابي را در يك كلمه مي توان اندازه گيري ( Measurement) ناميد . هدف اصلي مدرسه، ياددادن شناخت هاي بي غلط بوده است. بچه ها اين واقعيات را به نحو ماهرانه‌اي بوسيله آزمونهاي حافظه به ما بر مي‌گردانند . نقش ارزشياب در اين نسل از ارزشيابي، فني بوده است . از وي انتظار مي رفته است كه دانش و توانائي استفاده از طيف وسيعي از ابزارهاي اندازه گيري روانسنجي را كه از اواسط دهه 1940 در دسترس بوده را داشته باشد .

نسل دوم ارزشيابي (توصيف)

نسل دوم ارزشيابي را مي توان در اصطلاح «توصيف» (Description) خلاصه كرد . نسل اول دانش آموزان را به عنوان هدفِ ارزشيابي هدف، گرفته بود . اما چنين هدفي اطلاعات مفيدي درباره برنامه مدرسه بدست نمي دهد . اين وضعيت زيبنده مقتضيات ايالات متحده آمريكا در دهه 1930 بود و بنابراين نسل دوم ارزشيابي متولد شد .
در حول وحوش اين زمان رالف تايلر( Ralph Tyler) در حال ارتقاء بخشيدنِ آزمونهايي براي اندازه گيري اينكه تا چه حد دانش آموزان چيزهايي كه معلمان آنها از آنها انتظار دارند ياد بگيرند را ياد گرفته‌اند يا نگرفته‌اند، بود. به چنين پيامدهاي يادگيريِ دلخواهي، بر چسب اهداف زده شد. تايلر وظيفه تعديل كردن رويه هايي براي پالايش برنامه آموزشي جديد به نحوي كه براي زمان خود طراحي شده باشند و اطمينان از خوب كار كردنشان وجود داشته باشد را بر عهده گرفت . او گستره‌اي كه برنامه هاي جديد به اهدافشان دسترسي پيدا كرده اند را اندازه گيري كرد و بنابراين قادر شد تا نقاط قوت و ضعف در طراحي برنامه درسي را مورد توجه قرار دهد.
بنابراين نقش ارزشياب، توصيف الگوهاي قوت و ضعف در تعيين اهداف و كاربرد آن در برنامه درسي مفروض شده است.

نسل سوم ارزشيابي (قضاوت)

سومين نسل ارزشيابي را گوبا و لينكلن «قضاوت»( Judgement) ناميده اند. آمريكائي ها ضرب المثلي دارند كه مي گويد «چيزي را كه ارزش انجام دادن ندارد، نبايد خوب انجام داد» ( Something not Worth doing is not Worth doing Well) سئوال كليدي كه بعد از دهه 1950 در آمريكا مطرح شد اما نه خيلي زياد، اين بود كه آيا به اهداف رسيده ايم و دقيق تر اينكه آيا اهداف ارزشمندند ؟
اين نسل سومي كه بنابراين، قضاوتهايي در مورد ارزشمند بودن، ناميده شد؛ در بردارنده مدلهاي متفاوتي براي دست يافتن به ارزشها در خلال دهه هاي 60 و 70، آينده اي حياتي دربرداشت. بنابراين ارزشياب به مثابه يك قاضي عمل مي كرد.

نقيصه هاي ارزشيابي در سه نسل

گوبا و لينكلن سه نقيصه مهم براي سه نسل اول تا سوم ارزشيابي بيان كرده اند كه عبارتند از:
I - گرايش به مديريت گرائي
مديري كه ارزشياب را به استخدام در آورده گرايش به ايستادن بيرون از دايره ارزشيابي را دارد. كيفيت هاي مديريت او نبايد زير سئوال كشيده شود . ارتباط مدير و ارزشياب نابرابر و غير منصفانه است و در خصوص تصميم‌گيري در مورد اينكه چگونه سئوالات بايد پرسيده شود و جوابها چگونه جمع آوري و تفسير شود و چه كسي نتايج را ببيند؛ ديگر ذي نفعان نماينده نداشته و ممكن است از حقوق خود محروم شوند .
II - شكست در سازكاري با ارزش تكثر گرايي
وقتي كه ارزشيابي نوعي ارزش گذاري در نظر گرفته شود ، سئوالي وجود دارد و آن اينكه ارزشهاي چه كساني ؟ ادعاي عاري از ارزش بودن در شيوه تحقيق علمي ، قابل دفاع نبوده و به عنوان موردي از ارزش تكثر گرايي در جوامع و در بين فرهنگها به عنوان يك موضوع حياتي كه بايد در ارزشيابي مورد توجه قرار گيرد ، وجود دارد . هيچكدام از رهيافتهاي سه نسل اول ارزشيابي در كمترين مقدار هم با ارزشهاي متفاوت سازگاري ندارند .
IIV - فراتر رفتن از تعهد به انگاره تحقيق علمي
هر سه مدلهاي اوليه ارزشيابي ظاهرا انگاره علمي را به عنوان راهنماي كار روش شناختي خود به كار مي برند. اما چنين شدت وابستگي به روش هاي علمي نتايج ناخوشايندي را بدنبال داشته است كه عبارتند از :
الف ـ هرز رفتن زمينه
بر آورد آن چيزي كه مورد ارزشيابي قرار مي گيرد در داخل زمينه ويژه بزرگتر آن نيست . اين وضعيت منجر به تعميم در سئوالات و نتايج و دگرديسي و تقليل وابستگي زمينه اي و قابليت كاربرد يافته ها مي شود .
ب ـ وابستگي شديد به سنجه هاي كمي
چنين شيوه هائي عملا منجر به آن مي شود كه فكر كنيم آنچه نمي تواند قابل سنجش باشد واقعيت هم ندارد .
ج ـ تحميل واقعيت
علم ادعا مي كند كه با ما درباره چيزهائي كه واقعا هستند گفتگو مي كند و مشخصه آن مديريت گرائي و تعهد به انگاره علمي است و اين منجر به قفل شدنِ تفكر در شيوه تجربه گرايانه و عاريه دادن حمايت هاي غير مشروع از وضع موجود است .
دـ واقعيت علمي قابل مذاكره نيست
اگر علم واقعيات را درباره چيزها فاش كند پس هر تفسير جايگزين ديگري بايد اشتباه باشد .
هـ ـ ارزشياب داراي مسئوليت اخلاقي نيست
با توجه به رعايت اصل عاري از ارزش بودن، ارزشياب براي نتيجه گيري هايش هيچگونه مسئوليت اخلاقي ندارد اگر كه يافته ها واقعيات علمي باشد .

نسل چهارم ارزشيابي (فرايند)

نسل چهارم ارزشيابي با ادعاها ، علائق و مسائلِ مخاطبان ذينفع و به كارگيري روش شناسي پاردايم تفسير گرايان سازماندهي شده است . اين نسل ارزشيابي در بردارنده فرايندهاي زير است اما نه ضرورتا به ترتيبي كه ذيلا مطرح شده است:
1ـ تعريف ترتيبات كامل ذي نفعاني كه مخاطراتي در پروژه مورد ارزشيابي دارند
2ـ انگيزاندن هر يك از گروههاي ذينفع براي ارائه تفسيرهاي خود از مسائلشان و مرتب كردن ادعاها ، علائق و مسائلي كه ذي نفعان مي خواهند آنها را با تفسير شان مرتبط نمايند .
3ـ فراهم كردن زمينه و روشي كه از خلال آن، امكان درك، نقد، تحسين و محاسبه، تفاسير متفاوت و ادعاها ، علائق و مسائل متنوع وجود داشته باشد .
الف ـ اين روش شناسي مي بايست از داخل هر يك از گروههاي ذي نفع تفسيرگروه يا در صورت اختلاف، تفاسير گروه را بيرون كشيده به نحوي كه امكان دسترسي و اتخاذ تصميمات درباره ادعاها، علائق و مسائل وجود داشته باشد .
ب ـ بارور شدن و دگرگشتي هرگروه به همراه تفاسير، ادعا ها، علائق و مسائل مربوطه، منبعث از ديگر گروها است چرا كه چنين مقولاتي مي بايست با هم برخورد كرده و داد و ستد نمايند. چنين باروري و دگر گشتي ميان گروهي ممكن است همچنين شامل تفاسيري كه از ادبيات يا ديگر جوانب و يا از تجربيات ارزشياب بيرون كشيده مي شود؛ بگردد. هر تفسير ادعا، علاقه يا مسئله، ممكن است شايستگي ارائه شدن و باز كردن باب نقد و انتقاد را داشته باشد.
4 ـ ايجاد وفاق با ارج نهادن بر بسياري از تفاسير و ادعاهاي مربوط به آن ، علائق و مسائل امكان پذير است .
5 ـ برنامه اي براي مذاكره، بر روي مقولاتي كه در مورد آنها وفاق وجود نداشته و يا وفاق روي آنها كامل نيست.
6 ـ جمع آوري و تهيه اطلاعات مورد نياز براي برنامه مذاكره.
7 ـ تبادل نظر و ميانجيگري در گرد همائي نمايندگان گروههاي ذينفع در هر مذاكراي كه مي‌تواند اتفاق بيفتد.
8- نوشتن و بسط يك يا چند گزارش از يافته هاي مرتبط با گروههاي ذينفع ارزشيابي، به منظور جلب و ارتقاء وفاق روي تفاسير و راه حلهائي در مقابل ادعا ها ، علائق و مسائلي كه وجود دارد .
9- به جريان انداختن مجدد ارزشيابي به منظور خلاصي از تفاسير غير پايدارو ادعاها، علائق و مسائلي كه وجود دارد.
نهمين فرايند پيشنهادي گوباولينكلن براي انجام ارزشيابي به روش نسل چهارم، بيانگر اين نكته مهم است كه ارزشيابي هاي نسل چهارم هرگز كامل نمي شوند. آنها مؤكول به نيازهاي فراتر و فرصتهاي بعدي مي گردند.

دلايل اهميت ذي‌نفعان در نسل چهارم ارزشيابي

گوبا و لينكلن اهميت زيادي براي ادعاها ، علائق و مسائل گروه هاي ذي نفع قائل هستند . آنها خودشان در كتابي كه در سال 1989 نوشته اند پنج دليل براي توجه و اهميت به گروههاي ذي نفع به عنوان اساسي براي تصميم گيري در باره اطلاعاتي كه در يك ارزشيابي مورد نياز است؛ بيان كرده اند. اين دلايل عبارتند از :
1- ذي نفعان در موقعيتي هستند كه ارزشيابي منافع آنها را در معرض خطر قرار مي دهد بنابراين منصفانه و سزاوار است كه علائق آنها وارد فرايند ارزشيابي شود.
2- ارزشيابي به اين شيوه، ذي نفعان را به آشكار كردن استسمار ، محروميتها و ناتوانائيهايشان وادار مي كند . بنابراين علائق دفاع از خود به آنها اين حق را مي دهد كه برخي از كنترلها را برفرايند ارزشيابي به عمل آورند .
3- ذي نفعان، مجازا نمايندگي بازار دست نخورده اي را مي نمايند كه براي استفاده از يافته هاي ارزشيابي پذيراي تعريف نيازها و علائق خود هستند .
4- فراگيري داده هاي ذي نفعان به مقدار زيادي گستردگي حوزه معنائي تحقيق را موجب شده و در تشخيص منطقي چيزهاي غير قابل اندازه گيري، دخالت دارد و اين ضرورتي براي پيامدهاي مثبت ارزشيابي است .
5- همه بخشها مي توانند به طور متقابل براي بيشتر شكل گرفتن آموزش ببينند و كاركنان فرهيخته ساخته شوند و به همان خوبي كه ارتقاء مي يابند ، رهگشاي ديگران باشند .
گوبا و لينكلن همچنين تاكيد كرده اند وقتي چنين بحثهائي به ديگر جنبه ها كشيده مي‌شود دلايل ديگري گسترش مي يابند براي مثال نياز به :
ـ دور شدن از ايدئولوژي مديريت گرائي
ـ در نظر گرفتن ارزشهاي كثرت گرايانه
ـ بازنگري بنياد هستي شناختي تفسيرهاي ارزشيابانه

ويژگيهاي نسل چهارم ارزشيابي

بايستي باور كرد كه نسل چهارم ارزشيابي جرياني پويا و توانفرساست كه مي بايد مورد توجهات جدي قرار گيرد ذيلا به بيان ويژگيهاي نسل چهارم ارزشيابي مي پردازيم .
1ـ ارزشيابي يك فرايند است. فرايندي كه از طريق آن ارزشيابان و گروههاي ذينفع به هم پيوسته و دسته جمعي به خلق يا حركت به سوي خلقِ يك تفسير ارزشي اجتماعي از برخي چيزهاي مورد ارزشيابي مي پردازند . اين ضرورتا موجب توليد اطلاعات انكار ناپذير (لااقل تجربه پذير از برخي جنبه ها) نمي شود. برخي ويژگيهاي اين فرايند عبارت است از:
الف ـ فرايندي شامل جمع آوري داده و ارزش گذاري داده (تفسير ) به يك كلي جدايي ناپذير و همزمان .
ب ـ فرايندي محلي است كه پيامدهاي آن بستگي به زمينه هاي محلي دارد ، ذي نفعان محلي و ارزشهاي محلي كه امكان تعميم به ساير مجموعه ها را ندارد .
ج ـ فرايندي اجتماعي سياسي است . جنبه هاي اجتماعي ، فرهنگي و سياسي بدور از اينكه به تنهائي مايه حواس پرتي تحريف و يا دردسر باشد با فرايند همبسته شده اند . اين جنبه ها حداقل همانقدر مهم است كه توجهات به كفايت فني اهميت دارد .
دـ يك فرايند ياد دهي و يادگيري است . ارزشيابان ، كارآوران ، پاسخگويان و همه ذي نفعان، هر دو عمل يادگيري و ياد دهي به ديگري را انجام مي دهند .
هـ ـ فرايندي مستمر ، بازگشت پذير و ناهمگون است. به دليل اينكه يافته هاي آن منجر به خلق تفاسير اجتماعي كه موضوعي براي بازسازي است ، مي باشد . ارزشيابي ها بايد مستمرا مورد تجديد نظر قرار گرفته و به روز گردد.
وـ فرايندي اضطراري است . ارزشيابي نمي تواند كاملا مطابق طراحي جلو برود براي اينكه تمركز آن بر وابستگي به داده هاي ذي نفعان و فعاليتهاي مجموعه‌ايِ تصادفي است
زـ فرايندي است براي اشتراك در پاسخگويي نسبت به امور مورد ارزشيابي به جاي مسئوليت يكجانبه نسبت به آنهاست .
ح ـ فرايندي كه ارزشيابان و ذي نفعان در يك ارتباط جدلي تفسيري مشاركت دارند .
2ـ ارزشيابان تعداد زيادي نقش قرار دادي (اما با تعريف مجدد) و نقش هاي غير قرار دادي را در اجراي نسل چهارم ارزشيابي ايفا مي كنند.
3ـ ارزشيابان بايستي نه تنها داراي تخصصي فني باشند بلكه همچنين واجد كيفيت هاي بين شخصي‌كافي و مناسب باشند . شايد مهمترين كيفيت ها عبارت از صبوري، انسانيت، صداقت، انطباق پذيري و احساس توافق جويي باشد .
در روش شناسي گوبا و لينكلن كه ملهم از تفسير گرايان است واژه ها معاني متفاوتي نسبت به ديگر روش شناسي‌ها دارند. در اينجالازم است بعضي از واژه‌هاي مهم كه رويكرد چهارمين نسل ارزشيابي را بهتر آشكار مي كند با استفاده از كتاب چهارمين نسل ارزشيابي بيان نمائيم.

مفهوم شناسي نسل چهارم ارزشيابي

ـ حقيقت (Truth)
يك موضوع مورد وفاق در ميان آگاهان مطلع و فرهيخته است . و نه موضوعي كه با يك واقعيت عيني مطابقت داشته باشد .
واقعيات ( Facts )
واقعيات معنايي بدون قرار گرفتن در يك چار چوب ارزشي ندارند . بنابراين واقعيات نمي‌توانند به عنوان شيء در هر چارچوبي برآوردشوند.
علتها ( cases ) و اثرات ( effects )
علتها و اثرات نمي توانند وجود داشته باشند به جز به وسيله اِسناد ، بنابراين پاسخگويي (مسئوليت ) يك موضوع نسبي است و متضمن حق مساوي همه بخشهاي متعامل است .
پديده ها ( phenomena )
پديده ها فقط در داخل زمينه اي كه مطالعه مي شوند مي تواند فهميده شود . يافته هاي از يك زمينه نمي تواند به جاي ديگر تعميم داده شود ، نه مسائل و نه راه حلها را از يك مجموعه به مجموعه ديگر نمي توان تعميم داد .
مداخله ها ( interventions )
مداخله ها پايدار نيست ، وقتي مداخله ها در زمينه ويژه اي عرضه مي شود؛ حداقل انتظار مي رود به همانقدري كه تحت تاثير زمينه قرار مي گيرد و تغيير مي كند زمينه را نيز تحت تاثير قرار دهد .
تغيير ( change )
تغيير نمي تواند مهندسي شود . يك فرايند غير خطي وجود دارد كه در بردارنده آغاز اطلاعات جديد و افزايش فرهيختگي در كار برد آن در خلال تعابيري كه انسانهاي مشاركت كننده دارند، مي باشد .
ارزشيابي ( Evaluation )
ارزشيابي فرآوري داده ها از شرايطي است كه واقعيات وارزشها بصورت جدا نشدني بهم مرتبطند .ارزش گذاري بخشي ضروري از فرايند ارزشيابي است كه فراهم آورنده بنيادي براي انتساب معناست.
پاسخگويي ( Accountability )
پاسخگويي يك ويژه گي بهم فشرده ي متقابل و همزمان ارزشياب و ارزشيابي شونده است . هيچ كس به تنهايي براي جايزه گرفتن يا شرمنده شدن مورد خطاب نيست .
ارزشيابان ( Evaluators )
ارزشيابان‌كساني هستند كه اولا مشاركت كنندگان ذهني با ذي‌نفعان در توليد داده‌هاي حقيقي‌اند و ثانيا هماهنگ كنندگان فرايند مذاكره كه تلاش مي كنند وفاق، آگاهي بهتر و فرهيختگي بيشتر در مورد تفاسير را به نقطه اوج برسانند .
داده هاي ارزشيابي ( Evaluation data )
داده هاي ارزشيابي ناشي از تحقيقات تفسير گرايانه، داراي وضعيت يا قوانين ويژه اي نيست. اين داده ها براي اينكه حركت به سوي دسترسي به وفاق امكان پذير گردد، به سادگي تفسير ديگري ارائه مي دهند. (BUSTERS, 2001)
ارائه نظريات گوبا و لينكلن پيرامون ارزشيابي ، دهه آخر قرن بيستم ميلادي را براي دانشمندان ارزشيابي سرشار از تحرك و پويايي و ارائه نقد و انتقاد و بحثهاي فراوان كرد كه هر كدام به سهم خود موجب شكوفايي و پهناوري گستره ارزشيابي شدند (مقني زاده (محقق معين )، 1381).

منابع و مآخذ

فارسي:

مقني زاده (محقق معين )، محمد حسن، 1380، ارزشيابي ثمربخشي دوره‌هاي علمي كاربردي، موسسه پژوهش و برنامه‌ريزي آموزش عالي.

مقني زاده(محقق معين )، محمد حسن، 1380، ارزشيابي توانمند ساز، سخنراني در مركز آموزش عالي امام خميني (ره) در تاريخ 12/9/1380.

مقني زاده(محقق معين )،محمد حسن،1381،ارزشيابي اجراي پيش آزمايشي مقياس كيفي در مدارس ابتدائي كشور در سال تحصيلي 1382-1381 (گزارش مقدماتي)، دفتر ارزشيابي تحصيلي و تربيتي وزارت آموزش و پرورش.

محقق معين ، محمد حسن،1382،ارزشيابي اجراي پيش آزمايشي طرح ارزشيابي توصيفي ،دفتر ارزشيابي تحصيلي و تربيتي وزارت آموزش و پرورش.


انگليسي:


Anderson, gary with nancy arsenaul , 1999 ,Fundamentals of Educational Research , London.

Busters , jargon , Fourth Generation , Evaluation ,2001,( source : GUBA EG and Lincoln Ys (1989) Fourth Generation Evaluation , sage).








Sunday, December 28, 2003

بررسي طرح ارزشيابي توصيفي در نشست تبريز

معلمان مجري طرح ارزشيابي توصيفي استانهاي گيلان ، زنجان ، اردبيل ، آذربايجان غربي و آذربايجان شرقي ، نقاط قوت و ضعف اين طرح را در تبريز بررسي كردند .

در اين نشست كه با هدف توانمندسازي معلمان مجري طرح و كارشناس مسئولين سنجش و ارزشيابي تحصيلي سازمانهاي آموزش وپرورش 5 استان كشور ترتيب يافت ، چگونگي بكارگيري ( مقياس مقوله‌اي رتبه‌اي ) بجاي (مقياس فاصله‌اي ) بررسي شد . در اين روش ، به بهبود كيفيت فرآيند ياددهي و يادگيري توجه خاص شده است تا به تدريج جايگزين فرهنگ بيست‌گرايي در مدارس شود .

در نشست معلمان مجري طرح ارزشيابي توصيفي استانهاي شمال غرب كشور همچنين اعلام شد ؛ با اجراي اين طرح ، پديده كودك‌آزاري بخاطر كمي نمره‌هاي امتحاني و هدف قرار گرفتن مقوله امتحان و حفظ موقتي دروس براي موفقيت در امتحان ، منتفي و آموزش در مدارس با هدف يادگيري دنبال خواهد شد .

ذاكريان معاون دفتر ارزشيابي تحصيلي و تربيتي وزارت آموزش وپرورش در اين حصوص گفته است : چنانچه اجراي طرحهاي آزمايشي در استانها و شهرهاي مورد نظر با موفقيت انجام شود ، از سالهاي آتي به صورت گسترده در سطح كشور به اجرا در خواهد آمد

Thursday, December 25, 2003

خبرنامه پائيزي وبلاگ ارزشيابي توصيفي


خبرنامه ياييز وبلاگ ارزشيابي توصيفي در همين صفحه با چند خبر داغ ! منتشر گرديد. اين خبرنامه را همين الان بخوانيد.

محمد حسن محقق معين
پنجشنبه جهار دي 1382
بازتاب طرح ارزشيابي توصيفي در خارج از كشور

يكي از كارشناسان در خارج از ايران در زمينه طرح ارزشيابي توصيفي در يك مصاحبه راديويي گفته است :
در الگوهاي مختلف ارزشيابي که داريم، ارزشيابي هايي هستند که رويکردشان فقط نمره هست، يعني کنترل هست از دانش آموز. و خوب همه تحقيقات تربيتي هم نشان داده که هيچوقت نمره ها دقيق نيستند و هم ذهنيت معلم تاثير مي گذارد، و هم مشکلات و شرايط خاصي که دانش آموز در لحظه امتحان دارد. براي همين در خيلي از کشورها، نمره گذاري به شکل سنتي، يعني صفر تا 20 را برداشتند و به جاي آن، يک نوع ارزشيابي عمومي تر و کلي تر مي کنند، مثلا خيلي خوب، متوسط، در حد قبولي يا ناکافي. با اين ترتيب مي توانيم بگوييم که آن بي دقتي هايي که در نمره دادن وجود داشته را مي توانيم از اين طريق کاهش دهيم از يک طرف، و از طرف ديگر آن جايگاه نمره را به تدريج کم بکنيم و در واقع امتحان ارزشيابي و يا سنجش، به صورت يک تستي در بيايد براي روش هاي آموزش که ما از آن استفاده مي کنيم.

ادامه خبر را در اينجا بخوانيد.

معرفي وبلاگ ارزشيابي توصيفي در جشنواره وب

در آذر ماه 1382 با ارائه يك سمينار در جشنواره وب اين وبلاگ را معرفي كردم. متن خبر اين سمينار را كه در غرفه وبلاگ نويس ها ارائه كردم؛ در سايت جشنواره و متن سمينار را در اينجا ببينيد.
معرفي وبلاگ ارزشيابي توصيفي در مصاحبه با ايسنا

در آذر ماه 82 خبرگزاري ايسنا مصاحبه اي با من داشت. متن مصاحبه را در اينجا بخوانيد. ضمنا طرح ارزشيابي توصيفي هم اكنون در همه استانها و در 200 كلاس اول ابتدائي به صورت آزمايشي اجرا مي شود. خبر ايسنا در مورد 5 استان اشاره به اجراي پيش آزمايشي طرح ارزشيابي توصيفي در سال گذشته دارد. گزارش اجمالي اجراي پيش آزمايشي طرح ارزشيابي توصيفي را در اينجا بخوانيد.
وبلاگ پشتيبان وبلاگ ارزشيابي توصيفي

وبلاگ پشتيبان طرح ارزشيابي توصيفي از 17 آبان ماه 1382 در نشاني اينترنتي : http://arzeshyabytosify.persianblog.com راه افتاده است. راه اندازي اين وبلاگ به دليل اشكالاتي كه گه گاه در سيستم نظر خواهي وبلاگ اصلي ارزشيابي توصيفي پيش مي آيد ؛ ايجاد شد. پس هرگاه نتوانستيد از طريق وبلاگ اصلي نظر به دهيد به سراغ وبلاگ پشتيبان وبلاگ ارزشيابي توصيفي برويد.

در اين وبلاگ هم اكنون مي توانيد از گزارشات و نظرات الكترونيكي همكاران طرح از جمله خانم زبيده عوض زاده از دبستان نجميه قشم ، خانم فر ناز كلالي از دبستان نصر مشهد، آقاي سيد رضا موسوي زاهد از اصفهان ،آقاي علي نصرت فلاح از خرم آباد و آقاي بهبود حنيفه نژاد از اردبيل به انضمام پاسخ هاي اينجانب! مطلع گرديد. ضمنا در يكي از پست هاي اين وبلاگ دو وبلاگ خوب براي معلمان ابتدائي معرفي شده است . وبلاگ آموزش ابتدائي. و وبلاگ كتاب هاي درسي زبان و ادبيات فارسي.

گزارش همكاران طرح ارزشيابي توصيفي از دبستان پروين اعتصامي شهرستان كوثر، دبستان شهيد احمد لطف حق اردبيل، و دبستان حجاب سر عين كه توسط اداره سنجش و ارزشيابي تحصيلي آموزش و پرورش اردبيل ارسال شده بود و نيز گزارش دبستان مسلم ابن عقيل تبريز كه توسط آقاي طاهري ارسال گرديد ؛همچنين گزارش دوستانه فعاليت همكاران از دبستان دخترانه بشر دوست قم ، نوشته شده توسط خانم بهروزي در وبلاگ اصلي ارزشيابي توصيفي در طول پاييز 1382 منتشر گرديد. ضمنا كا منتي هم از خانم معصومه واجد دريافت كرديم.

وبلاگ سنجش و ارزشيابي عمومي اردبيل

همكاران طرح ارزشيابي توصيفي در سازمان آموزش و پرورش اردبيل وبلاگي تحت عنوان فوق ساخته اند .ضمن تبريك به آنها ؛ وبلاگ سنجش و ارزشيابي عمومي اردبيل را حتما ببينيد. اميدوارم اين وبلاگ روز به روز فعال تر شود. البته با همت همه همكاران طرح در سطح كشور و ديگر دوستان كه به اين وبلاگ سر مي زنند. نقش اردبيلي ها در اين زمينه تعيين كننده تر است.



همايش ارزشيابي تحصيلي

اولين همايش ارزشيابي تحصيلي در آذر ماه 1382 در تهران برگزار گرديد. وبلاگ همايش ارزشيابي تحصيلي را ببينيد.


باز هم ارزشيابي توصيفي در اصفهان

اخيرا گزارشي از عملكرد همكاران طرح ارزشيابي توصيفي در دبستان دخترانه معراج اصفهان از طريق صندوق پستي ام (تهران صندوق پستي 1651- 13145 محمد حسن محقق معين) به دستم رسيد. همچنين به مناسبتي ديگر در وبلاگ ارزشيابي توانمند ساز ، ذكر خيري از مدرسه شهيد قيصري حسن آباد و وبلاگ اداره آموزش و پرورش جرقويه عليا پيش آمد؛ كه هنوز به اميد فعال شدنش گه گاه به آن سر مي زنم.

يك پيشنهاد و يك راهكار از همكار طرح ارزشيابي توصيفي در كهريزك تهران

پيشنهادي در خصوص رفع مشكل كمبود وقت دركلاسهاي مجري طرح ارزشيابي توصيفي به نظرم رسيد ومناسب ديدم كه آن را به عرض برسانم وآن اين كه اگر ساعات ورزش را به عهده كسي غيراز معلم كلاس اول گذا رده شود ، معلم ميتواند ازاين فرصت جهت رسيدگي به امور مربوطه سود جويد.پيشنهاد ديگر آن كه دست معلم دربودجه بندي كلاسش باز باشد واين دغدغه را نداشته باشدكه حتمادرمدت زمان خاصي درسهايي را تدريس نمايد.
حقيقتا اگر بخواهيم نتيجه مثبتي از طرح بگيريم راهي جز اين نيست كه به دنبال آزاد كردن فرصتهايي باشيم تامعلم بتواند به رسيدگي امور مربوط به طرح بپردازد .
ضمنا تا كنون با به كار گيري دو يا سه راه كار به نتايج مثبتي در رابطه با اجراي طرح در كلاسم رسيدام. كه از جمله اين راه كارها بهره جستن از دانش آموزان پايه هاي بالاتر در انجام امور آموزشي كلاسم بوده است.

منيره رضواني نژاد ، كهريزك- دبستان وحدت يك
جهار شنبه 3/10/1382

Monday, December 22, 2003

ارزشيابي توصيفي موضوعي مطرح در هفته پژوهش

در ويژه نامه شماره 14 نشريه پژو هش نامه آموزشي (ماه نامه خبري پژوهشكده تعليم و تربيت و شوراهاي تحقيقات سازمانهاي آموزش و پرورش استانها)كه در آذر ماه سال 1382 به مناسبت هفته پژوهش منتشر شده موضوع ارزشيابي توصيفي به نحو برجسته اي مطرح مي باشد در اين ويژه نامه سه نفر از اساتيد علوم تربيتي آقايان : دكتر عباس بازرگان، دكتر حسن پاشا شريفي و ايرج خوش خلق كه هر سه نفر در ارزشيابي تخصص دارند؛ نقطه نظرات دقيق و عالمانه خود را در مورد اين مقوله جديد در نظام ارزشيابي تحصيلي كشورمان مطرح كرده اند.

وبلاگ ارزشيابي توصيفي ضمن استقبال از طرح چنين ديدگاه هائي به انتشار آنها خواهد پرداخت. اميدواريم اساتيد ، دانشجويان و ساير دست اندر كاران و علاقه مندان به اصلاحات آموزش و پرورش ايران در داخل و خارج از كشور به اين مهم بپردازند.

سايت پژوهشكده تعليم و تربيت را مي توانيد در اينجا مشاهده فرماييد.

Sunday, December 21, 2003

ارزشيابي توصيفي در شهر گنبد هاي فيروزه اي

امروز30آذر 1382 در روزنامه ايران مطلبي در باره زاينده رود تحت عنوان :امانت دار خوبي براي زاينده رود نبوده ايم ديدم وياد همكاران طرح ارزشيابي توصيفي در اصفهان افتادم.به سراغ گوگل رفتم فهميدم كه همايشي تحت عنوان ارزشيابي مستمر در اصفهان برگزار شده ودر سايت آموزش وپرورش اصفهان هم خبرش منتشر شده است.به سراغ وبلاگ اداره سنجش وارزشيابي تحصيلي اصفهان كه در سفر به اصفهان براي همكاران طرح ارزشيابي توصيفي ايجاد شد رفتم ،ديدم خبري نيست.وبلاگ سفرنامه را براي تجديد خاطره سر زدم ساير همكاران طرح ارزشيابي توصيفي به خصوص اصفهاني هايشان بدنيست به جاهائي كه امروز از دفتر كارم در مركز آموزش عالي امام خميني در تهران سر زدم سري بزنند.ضررگه ندارد هچ!منفعت هم دارد. .

Saturday, December 20, 2003

آموزش و پرورش ، ارزشيابي توصيفي و شكاف ديجيتالي

متاسفانه ويژگي مسلط آموزش و پرورش كشور ما شتاب در كنار رخوت است. يعني اول هول مي شويم و بعدا سست. در حاليكه هرچيزي را در جاي خود و به موقع مطرح كردن و با جديت دنبال كردن امري معقول و متعهدانه است. پس اصلاحات در آموزش و پرورش نيازمند تعقل و تعهد است.

جين هيلي يكي از صاحب نظران و نويسندگان در زمينه آموزش است كه از ابتداي پيدايش رايانه ها در كلاس ها، در زمينه فناوري اطلاعاتي پيشرو بوده است. اما نظريات و عقايد وي در طي ۲۰ سال گذشته از حمايت متعصبانه تا انتقاد آگاهانه تغيير كرده است. وي در آخرين كتابش به نام «شكست در ارتباط: چگونگي تأثير مثبت يا منفي رايانه ها بر ذهن كودكان» با استدلال مي گويد:« به رغم تصور بعضي از افراد فناوري نوشدارويي براي مشكلات آموزش نيست.» هيلي به بررسي نقاط قوت و ضعف كاربرد رايانه مي پردازد و هشدار مي دهد. محصولاتي با تكنولوژي برتر صرف نظر از ميزان پيشرفته بودن قادر به جايگزيني معلمان خوب، كلاس هاي كم جمعيت، برنامه درسي چالش انگيز نخواهد بود.

هيلي درباره مزايا و زيان هاي فناوري آموزشي، چگونگي تاثيرپذيري دانش آموزان از رايانه ها در مراحل مختلف رشد و اينكه چرا لازم است معلمان مسئوليت استفاده از فناوري را در فعاليت هاي كلاسي خود بر عهده گيرند، با مجله Educational Leadership مصاحبه اي انجام داده است كه ترجمه آن در روزنامه همشهري 25 آذر 1382 صفحه 10 منتشر شده است.

در بخشي از اين مصاحبه در پاسخ به اين سئوال كه چه سني براي كار با رايانه مناسب است گفته است:
اين پرسش مهمي است. آنچه براي يك نوجوان ۱۵ ساله مناسب است. في نفسه براي كودك ۵ ساله مناسب نيست. همه معلمان و مربيان پرورشي به اين نكته واقفند. اما صنعت رايانه اين مسئله را در سيل آگهي هاي تبليغاتي خود ناديده گرفته است. من شخصاً يك تغيير ۱۸۰ درجه اي از موضع اوليه خود در ۲۰ سال پيش دارم كه به محض تهيه پول، هر آنچه توانستم كودكستان خود را به انواع رايانه ها تجهيز كردم. در حال حاضر معتقدم كودكان كمتر از ۷ سال، واقعاً نيازي به استفاده از رايانه ندارند.
ما بايد سرمايه خود را براي دانش آموزان بزرگتري صرف كنيم كه قادر به استفاده بهتر از رايانه بوده و از نظر زماني به بازار كار نزديك ترند. فكر تهيه رايانه براي يك كودك ۴ ساله به دليل «آماده كردن او براي آينده» بيهوده است. وقتي كه او بيست و يك ساله شود، رايانه ها به ابزاري كاملاً متفاوت تر از آنچه امروز با آن سروكار داريم تبديل شده اند. بدين ترتيب ما مجموعه اي از مهارتهاي غيرضروري و نامناسب را به او آموزش داده ايم. به طور مثال چه كسي مطمئن است كه تا ۱۰ يا حتي ۵ سال بعد، صفحه كليد يا ماوس به شكل امروزي آن وجود خواهد داشت يا خير؟
نكته اينجاست كه اين سالهاي اوليه براي پرورش زبان كودكان، مهارتهاي اجتماعي، انگيزه، دامنه توجه شنيداري (شنوايي)، مهارتهاي حل مسئله، خواندن و يادگيري فردي بسيار حياتي است. شكل گيري مفاهيم رياضي كاري سه بعدي است كه از طريق تصاوير دو بعدي بر روي صفحه نمايش انجام پذير نيست. به نظر من اگر والدين را ترغيب كنيم كه باور كنند قرار دادن كودك چهار يا پنج ساله در جلوي رايانه مفيد است. مشكل آفرين بوده ايم، مشكلي كه ممكن است حل آن در آينده دشوار باشد.
متن كامل اين مصاحبه را در اينجا بخوانيد.

گزارش طرح ارزشيابي توصيفي از مدرسه مسلم ابن عقيل تبريز


بسمه تعالي

به وزارت محترم آموزش و پرورش- دفتر ارزشيابي تحصيلي - جناب آقاي محقق معين
از دبستان مسلم بن عقيل – ناحيه يك تبريز
سلام عليكم
احتراما به استحضار عالي مي رساند كه طرح ارزشيابي توصيفي از ابتداي سال تحصيلي 83-82 همچنان در اين آموزشگاه با موفقيت ادامه دارد تجربياتي كه از سال گذشته به دست آمده امسال فعاليت ها را گسترده و تكميل نموده است در آغاز سالتحصيلي طرح در مراسم بازگشايي مدرسه مشروحا به اطلاع تمام اولياء محترم دانش آموزان رسيده و ايشان را جهت همكاري آماده نموده است . آموزگاران محترم مجري طرح با هماهنگي آموزشگاه اوليا را دعوت و در مورد پر كردن چك ليستها و كار با پورت فوليو (پوشه ي كار ) براي آن عزيزان تشريح و از آنها كمك خواسته شده است .
كارنامه هاي ارسالي به همكاران تحويل داده شده و هماهنگي هاي لازم جهت تكميل و اطلاع رساني به اوليا محترم انجام شده و بعد از امتحانات نوبت اول نتيجه كار تحويل خواهد شد. براي اينكه تغيير و تحولي در كارها مشاهده شود و نشانگر كيفي بودن كارها مشهود شود تمام كلاس هاي اين آموزشگاه به وايت برد مجهز شده تا از سنتهاي تكراري قديم به تكنولوژي جديد ارتقاء يافته شود و عينا كيفي و نو بودن كار عيان گردد. همچنين ديوارهاي كلاس ها يونيلت پوش شده و تمام كارهاي برجسته ي دانش آموزان در ارزشيابي توصيفي به آنها نصب و در معرض ديد قرار گرفته است . در نيمه دوم آذر ماه معاونت محترم آموزشي سازمان آموزش و پرورش حاج آقا نارهي و آقاي رضا زاده از آموزشگاه بازديد نموده و از نزديك طرح را مورد بررسي و مداقه قرار داده و از همكاران مجري طرح قدرداني نموده و خبر گردهمايي مجريان طرح را در استان آذربايجان شرقي در اوايل ديماه اطلاع دادند.
از اينكه در ارسال گزارش تعللي به علت درگذشت والده ي مكرمه اين حقير پيش آمد پوزش طلبيده و از خداوند متعال آرزوي موفقيت همه مجريان طرح را مسئلت مي نمايد.

دبستان مسلم بن عقيل ناحيه يك تبريز-طاهري
تاريخ: 28/9/82

Wednesday, December 17, 2003

ارزشيابي توصيفي در اينترنت

سلام يكي از بركات وبلاگ طرح ارزشيابي توصيفي آن است كه در فرايند توليد دانش در دنيا سهيم شده است!! ؟شما اگر در هريك از موتورهاي جستجو ي اينترنتي نظير گوگل به فارسي كليد واژه اي در حوزه علوم تربيتي مثلا:ارزشيابي ،ارزشيابي توصيفي،و امثال اينها را وارد كرده وكليد جستجو را كليك كنيد حتما تعدادي ركورد اطلاعاتي از وبلاگ ارزشيابي توصيفي ويا ساير وبلاگ هاي مرتبط در تاپ سرچ(20 ركورد اوليه) مي آورد.

من هر روز يكي دو بار اين جستجو ها را انجام مي دهم.اين كار براي من يك تفريح است واز ديدن ركوردهاي اطلاعاتي توليدي كيف مي كنم.ضمنا بعضا مطالبي جديد در باره ارزشيابي توصيفي نيز پيدا مي كنم . براي نمونه امروز در جستجوي نوبت دوم سه مطلب جديد يافتم.

يكي خبر مصاحبه دكترحسني درباره طرخ ارزشيابي توصيفي با ايرنا كه در روزنامه جمهوري اسلامي چهار شنبه 19/9/1382 چاپ شده است.متن خبر را در زير بخوانيد:

مدير گروه مطالعات دفتر ارزشيابي تحصيلي وزارت آموزش و پرورش اعلام كرد كه طرح ارزشيابي توصيفي با همكاري استادان دانشگاه تدوين شد.
« محمد حسني » ديروز به خبرگزاري جمهوري اسلامي گفت : اين طرح , با هدف به كارگيري مقياس طبقه اي مرتب شده به جاي مقياس فاصله اي صفرتا20 در دفتر ارزشيابي تحصيلي تدوين شده است .
وي افزود : در اجراي اين طرح , كارنامه توصيفي جديد به همراه ابزارهايي براي سنجش و ارزشيابي پيشرفت تحصيلي و تربيتي دانش آموزان متناسب با مقياس موردنظر ارايه مي شود.
حسني , فراهم كردن زمينه مناسب براي كاهش روحيه « بيست گرايي » و جايگزيني مقياسهاي كيفي به جاي نمره را از اهداف تدوين طرح ارزشيابي توصيفي ذكر كرد.
مدير گروه مطالعات دفتر ارزشيابي تحصيلي توضيح داد , ارزش و اقتدار نمره و كسب نمرات بالاتر و معدل بهتر در اغلب اوقات با اضطراب و فشار همراه است در حالي كه در دوره ابتدايي فشار بيروني والدين نيز اضافه مي شود.
وي افزود : براساس مصوبه شوراي عالي آموزش و پرورش , تبديل مقياس ارزشيابي كمي صفر تا20 به كيفي و تغيير در شيوه هاي ارزشيابي , در دستور كار اين دفتر قرار گرفته است .

دومين يافته امروز خبري است كه سايت سازمان آموزش وپرورش استان آذر بايجان شرقي از طريق اعلام كارشناسي سنجش و ارزشيابي تحصيلي و تربيتي دوره عمومي معاونت آموزش و پرورش عمومي سازمان مذكور در باره طرح ارزشيابي توصيفي منتشر كرده است.در اين خبر آمده است:

طرح آزمايشي ارزشيابي توصيفي پيشرفت تحصيلي در دويست مدرسه ابتدايي اجرا مي شود طرح آزمايشي « ارزشيابي توصيفي » امسال در 200 مدرسه دوره ابتدايي سراسر كشور اجرا مي شود كه دراستان آذربايجان شرقي نيز اين طرح در 8 كلاس پايه اول ابتدايي مدارس ذيل به اجرا در آمده است . 1 ـ ناحيه يك تبريز دبستان مسلم ابن عقيل دو كلاس اول پسرانه 2 ـ ناحيه سه تبريز دبستان استقلال دو كلاس اول دخترانه 3 ـ منطقه اهر دبستان شهيد هاشمي نژاد دو كلاس اول پسرانه 4 ـ منطقه مرند دبستان زهره 1 دو كلاس اول دخترانه اجراي اين طرح كه با تصويب شوراي عالي آموزش و پرورش صورت گرفته ، براي ارتقاء سطح دانش معلمان و مديران مدارس مجري , جزوات آموزشي و كتاب ارائه يا معرفي مي شود و براي معلمان برنامه هاي آموزشي و كارگاه آموزشي برپا خواهد شد . طرح آزمايشي ارزشيابي توصيفي به استناد مصوبه ششصد و هفتاد و نهمين جلسه شوراي عالي آموزش و پرورش با عنايت به رويكردهاي نوين در فرآيند ياددهي - يادگيري و شيوه هاي اثر بخش ارزشيابي ، جهت اجراي آزمايشي در دوره ابتدايي ابلاغ شده است و طبق ماده 8 دستورالعمل در سال تحصيلي 83-82 به صورت آزمايشي در تعداد محدودي از كلاس هاي پايه اول ابتدايي و در كليه از استانهاي كشور قابل اجرا خواهد بود . هدف از طرح مذكور به شرح ذيل مي باشد : 1 ـ ارزشيابي توصيفي و تشريح جريان پيشرفت تحصيلي و تربيتي ( تلاش و عملكرد ) دانش آموزان به منظور اصلاح روند ياددهي - يادگيري در كلاس درس . 2 ـ ارتقاء سطح بهداشت رواني از طريق كاهش نقش ارزشيابي پاياني و مقياس كمي ( 20 ـ 0 ) در سرنوشت تحصيلي و تربيتي دانش آموزان . 3 ـ توجه به حيطه هاي مختلف شخصيت دانش آموز در ابعاد عاطفي ، اجتماعي ، جسماني و سطوح بالاي حيطه شناختي.

سومين خبر مربوط به طرح ارزشيابي توصيفي را امروز در سخنان وزير آموزش وپرورش در آيين گشايش نشست وزيران آموزش و پرورش چهار كشور ايران ، پاكستان ، افغانستان ، و تركمنستان كه روز پنجشنبه 13 آذر 1382 در پاكستان بيان كرده است.در اين سخنان به طرح ارزشيابي توصيفي به عنوان يكي از دست آوردهاي جمهوري اسلامي ايران براي افزايش كيفيت آموزشي اشاره شده است. بخشي از خبر در زير آمده است.:

اسلام آباد ، ايرنا : 13آذر 1382 برابر با چهارم دسامبر 2003
"مرتضي حاجي " وزيرآموزش وپرورش كه دراسلام آباد پايتخت پاكستان به سرمي برد روز پنجشنبه گفت راهبرد كليدى جمهورى اسلامي ايران در زمينه آموزش و پرورش افزايش كيفيت و تبديل مدارس از محل تدريس و تحصيل به مكاني براى ارايه فرصت هاى يادگيرى و فراگيرى است .حاجي افزود : براى پيگيرى اين راهبرد، اصلاحات اساسي در برنامه درسي ،روشهاى آموزشي و امور پرورشي و بازتعريف مفاهيم بنيادى تعليم و تربيت آغاز شده است . وى كه در آيين گشايش نشست وزيران آموزش و پرورش چهار كشور ايران ،پاكستان ، افغانستان ، و تركمنستان سخن مي گفت ، افزود : جمهورى اسلامي ايران
طرحهايي نظير ساماندهي نظام فوق برنامه ، ترويج ارزشيابي هاى پيشرفت تحصيلي ،جايگزيني ارزشيابي هاى توصيفي و "فرآيند محور" بجاى ارزشيابي هاى نتيجه گرا و پاياني ، و بهره گيرى از فناوريهاى جديد اطلاعاتي و ارتباطي را در دستاجرا دارد .

متن كامل خبر ايرنا را اينجا بخوانيد.سايت سازمان آموزش وپرورش استان آذربايجان شرقي را نيز مي توانيد در اينجا ببينيد.

محمد حسن محقق معين
چهارشنبه 26 آذر 1382

Monday, December 15, 2003

گزارش عملكرد طرح ارزشيابي توصيفي در دبستان شهيد لطف حق در اردبيل


با عنايت پروردگار متعال مورخ 82.8.28 روز چهارشنبه باتفاق كارشناس آموزش ابتدايي سازمان و كارشناس آموزشي ابتدايي ناحيه يك اردبيل از دبستان شهيد احمد لطف حق 1 (شيفت پسرانه ) راس ساعت 9.15 قبل از ظهر بازديد بعمل آمد . اين آموزشگاه از نظر موقعيت جغرافيايي در حاشيه شهر قرار گرفته است و تعداد سه كلاس از كلاسهاي اول ابتدايي مجري طرح ارزشيابي توصيفي استان در اين مدرسه هستند . پس از حضور در دفتر مدرسه ، مدير آموزشگاه اقدامات انجام يافته در رابطه با تجهيز كلاسهاي اول ابتدايي به كمد بايگاني مخصوص براي پوشه هاي كار دانش آموزان و وسايل و لوازم مورد نياز معلمان كلاسهاي فوق را ارائه نمودند و سپس با هماهنگي و همراهي ايشان به ترتيب از نزديك به كلاسها مراجعه گرديد . ابتدا از كلاس آقاي پرويز فلاحتي شروع كرديم تعداد دانش آموزان اين كلاس 24 نفر مي باشند . كلاس از نظر فضاي فيزيكي و نور مناسب بوده و ميز و نيمكت ها معمولي كه بحالت نعلي شكل چينش شده بود . كلاس از نوع كلاسهاي آب جوشان ازشور و شوق وصف ناپذيري برخوردار بود كه در هنگام بازديد ، دانش آموزان مشغول فعاليت درس صفحه 39 بخوانيم (نشانه س) بودند و در اين راستا از دانش آموزان پرسشهايي در ارتباط با نشانه ها ، كلمات هم آغاز و هم پايان بصورت مشاركت گروهي انجام شد كه وضعيت آموزشي مطلوب و رضايت بخش مشاهده گرديد و بدنبال آن فعاليتها و برنامه هاي طرح آزمايشي ارزشيابي توصيفي را از معلم كلاس جويا شديم كه كليه فعاليتهاي انجام شده (چك ليست هاي تنظيم و تكميل شده براي هريك از مهارتها (اجتماعي ، جسماني ، عاطفي و ….) فعاليتهاي عملكردي دانش آموزان ، پوشه كار ، دفتر ثبت گزارش توصيفي معلم و ساير فعاليتها ملاحظه و بررسي گرديد كه طبق دستورالعمل از ابزارهاي ارزشيابي توصيفي استفاده گرديده در بعضي موارد نيز فرمهايي به ابتكار خودشان تهيه و در جمع آوري اطلاعات از آنها استفاده مي نمايند . نظر معلم كلاس را در مورد روند اجراي طرح خواستار شديم كه اظهار نمودند مشكل اجراي طرح وقت گير بودن آن است و علاوه بر زمان فعاليت كلاسي مجبور هستيم در خانه نيز يكسري از فعاليتها را انجام دهيم و براي فعاليت روز بعد تمهيد مقدمات داشته باشيم و اين گونه طرحها و فعاليتها نيازمند كار و تلاش مضاعفي را از طرف معلمان مي طلبد و مهمترين حالتي كه طرح دارد اين است كه بسياري از نشانه ها و نكاتي كه با تكميل كردن فرمها و چك ليست ها براي معلمان آشكارتر مي گردد و با تحت الشعاع قرار دادن بقيه جنبه هاي رشد انساني معلم را ملزم مي كند در اسرع وقت نسبت به درمان ، و رفع نارساييها اقدام مي نمايد .
از كلاس آقاي سيفعلي حيدري و آقاي محمد مردانه نيز به همين ترتيب بازديد بعمل آمد .
و در هر سه كلاس در جهت اجراي اين طرح تلاش مي كنند ولي تا بحال جلسه اختصاصي با اوليا مستقلا تشكيل نگرديده است فقط و فقط در جلسه انجمن اوليا و مربيان مدرسه نسبت به اجراي طرح آزمايشي اين طرح اشاره اي شده است و تا بحال بصورت موردي براي توجيه بيشتر و هماهنگي جلسه اي تشكيل نگرديده است و تصميم گرفته شده است بعد از ماه مبارك رمضان جلسات توجيهي مستمرا تشكيل شود و در صورت نياز از صاحب نظران نيز در اين رابطه استفاده گردد . دانش آموزان در هريك از كلاسها كاملا طبق تكميل آن چك ليست ها شناسايي شده اند و در چند مورد نيز بلحاظ داشتن مشكلات حاد عاطفي با استفاده از افراد خير كمكهايي صورت گرفته است .
آقاي محمد مردانه مجري طرح كلاس ديگر اظهار مي داشت من وقتي كه اين كلاس را با كلاسهاي قبلي خودم كه ارزشيابي بصورت فاصله اي دروس انجام مي گرفت و اين چنين با تكميل كردن اين چك ليستها خصوصيات و ويژگي هاي اجتماعي ، جسماني و عاطفي و ………… دانش آموزان مشخص و مورد توجه جدي قرار نمي گرفت و در آن فقط به يكي از جنبه هاي شخصيتي دانش آموزان يعني جنيه دانايي آنها مورد توجه قرار مي گرفت توجه مي شد و بقيه تحت الشعاع آن يك مورد بود ولي اين طرح خيلي وقت گير است و يكباره هم خارج شدن از مقياس كمي و وارد شدن به چهار چوب توصيفي مفيد فايده نخواهد بود و بنظر ما در اين تغييرات نه افراط و نه تفريط بلكه بايد حالت اعتدال را در پيش گرفت .


گزارش عملكرد طرح ارزشيابي توصيفي در دبستان حجاب سر عين


با عنايت پروردگار متعال مورخ 82.8.29 روزپنج شنبه باتفاق كارشناس آموزش ابتدايي سازمان ، كارشناس آموزشي منطقه سرعين و اقاي پرويز فلاحتي مجري طرح در آموزش و پرورش ناحيه يك اردبيل مقارن ساعت 8.30 صبح از دبستان حجاب سرعين بازديد بعمل آمد .كه در اين شيفت معاون آموزشگاه باتفاق آموزگاران مشغول انجام وظيفه بودند كه بعد از هماهنگي لازم به كلاس اول به آموزگاري خواهر سراچه گل با تعدا د دانش آموزان 20 نفر كه در يك كلاس كوچك اما با نشاط و دلچسب كه در و ديوار كلاس پر از فعاليتهاي دانش آموزان و كار عملي آنان و معلم مربوطه بود و در حال تمرين درس فارسي بخوانيم بودند رفتيم . از تعدادي دانش آموز از مطالب خوانده شده و نشانه ها پرسيده شد كه پاسخگويي متعلمان خوب و رضايتبخش بود زنگ مدرسه زده شد و دانش آموزان باتفاق به حياط رفتند و آموزگار كلاس به همراه همكاران در دفتر مدرسه در خصوص روند طرح ارزشيابي توصيفي و فعاليتها و اقدامات انجام يافته بحث و تبادل نظر گرديد و با توجه به اينكه آموزگار كلاس فوق دوره آموزشي و توجيهي را براي اجراي طرح نگذرانده است بخاطر اينكه آموزگار دوره ديده به ناحيه يك اردبيل منتقل شده مشاراليها جايگزين وي در اين آموزشگاه شده ولي چون مدير مدرسه در دوره توجيهي شركت كرده بود مقرر شده بود كه با هماهنگي يكديگر نسبت به اجراي طرح اقدام نمايند فلذا در اين راستا توضيحات و راهنمائيها و راهكارهاي لازم در تكميل چك ليست هاي مربوط به مهارتهاي اجتماعي ، عاطفي ، جسماني ، عملكرد دانش آموزان در دروس مختلف و …. ارائه گرديد و به منظور آگاهي اولياء دانش آموزان درخواست گرديد كه در زمينه ارزشيابي توصيفي و مضرات امتحان و نمره گرايي جلسه اي تشكيل و توضيحات لازم داده شود .

Sunday, December 14, 2003

گزازش دوستانه همكاران طرح ارزشيابي توصيفي ازقم

سلام همان طور كه مي بينيد گزارش دبستان بشر دوست قم ساعت 11.30 در كامنت ارسال شده و يك پاسخ يراي آن 6 ساعت بعد داده شده است.منتظر گزارش همكاران ديگر از سطح كشور هستم.


11:30AM | Dec 14th 2003 دبستان دخترانه بشردوست- بهروزي

باسلامي گرم و سراسردوستي. محبت نگاه خود را با امواج انعكاس انديشه براي شما دست
اندركاران و طراحان انديشه ي ارزشيابي توصيفي از هواي متبرك قم ارسال مي نماييم.با گامي
استوار قدم برداشتيم تا وادي تازه متولدشده ي ارزشيابي را طي كنيم.انديشه ي نو در بلوغ رستن با دو صد مشكل و شادي را ديديم. كار در اين آموزشگاه را بايك برنامه ي مدون همراه با ظرافت و دقت در آن شروع نموديم كه شامل: پوشه ي كار- دفتر ثبت مشاهدات تدريجي- ظرفهاي مناسب جهت استفاده در هر گروه براي نگهداري مشاهدات و يادداشتهاي ضروري است.گر چه در اين راه با سنگلاخ روبرو شديم و لي باشهامت طي طريق كرديم و خواستار استعانت ايزد منان . پيرامون اجراي طرح كارنامه ي ميان نوبت از خدمت شما سوالي دارم. آيا اين كارنامه همانند ديگر پايه ها براي دانش آموزان تدوين وطراحي مي شود يا شيوه ي مناسب تري از كارنامه ي ارزشيابي مستمر وجود دارد ؟ آيا مي توان ازنمونه ي كارنامه ي ارزشيابي توصيفي پايان نوبت جهت آشنايي خانواده ها استفاده كرد؟ درپايان پيك خسته نباشيد خود را خدمت آقاي محقق معين ارسال مي نماييم .



5:15PM | Dec 14th 2003 محمد حسن محقق معين

سركار خانم بهروزي و ساير همكاران محترم در دبستان دخترانه بشر دوست قم

با سلام ودعاي خير از زحمات شما در اجراي طرح ارزشيابي توصيفي ممنونم.ضمنا هفته پژوهش را به شما معلمان پژوهنده تبريك مي گويم. پيام شما را منتشر خواهم كرد. اميدوارم همكاران محترم طرح ارزشيابي توصيفي در وزارت خانه پاسخ شما را بدهند تا فاصله در همين صفحه منتشر شود. ضمنا اولا كه خستگي در مرام ما نيست.ثانيا تا دوستان و همكاران عزيزي چون شما در خدمت شكوفه هاي نورسيده كشورمان هستيد اجازه خستگي نداريم.انشاءالله